برچسب‌ها: فروش سرخدار, گیاه سرخدار, میوه سرخدار, شیره سرخدار, برگ سرخدار
ادامه مطلب

   http://iranscorpion.blogfa.com/ -                                                                       فروش  انواع گونه های : 1-("Buthus (leirus/ Scorpion1-عقرب سياه بزرگ (آندرکتنوس کراسيکودا)" "" راههای تفکیک سم""ساخت سم""تهیه عقرب" 2-Tetyus/ Scorpion"2-"عقرب زرد خالدار”(مزبوتوس اوپوس)" شناخت انواع عقرب"" شناخت انواع مار"" راه شناخت حشرات""قیمت عقرب""ساختار سم عقرب" 3-Centruroides/ Scorpion"عقرب غيرحفارمزبوتوس اوپوس"" راه جمع اوری حشرات"" روش ساخت تله ""راههای جمع اوری حشرات" 4-Scorpionide/ Scorpion"عقرب غيرحفاربتتوس ساچ"" نحوه تغذیه عقرب""تهیه  مگس خانگی"http://iranscorpion.blogfa.com/ -

      انواع جلبک.شناسایی.کشت و پرورش جلبک.تهیه جلبک.فروش جلبک.غذای جلبک.تهیه.قرص جلبک 

 10-Odontobuthus doriae"/ Scorpion "عقرب حفار اسکرپيوموروس"/ا"ثرات دزهاي "مختلف سم عقرب”پودر خشک سم عقرب/" 11-Odontobuthus odonturus/ Scorpionاُدنتبوتوس ادنتوروس”/”سفالوتراکس یا سرو سینه”/”تریکوبتری ها”/”پوآل وزیکول”/ “دگردیسی”/”عقرب های مرطوب زی 12-Buthotus schach/ Scorpionعقرب اُدنتبوتوس دُريا/”بوتيدائه”/ “ﺗﻐﺬﻳﻪ ﻋﻘﺮﺑﻬﺎ”/”سرپوش تناسلی”/ “انبرکها یا پاتزماشوارز”/”کلیسر یا آرواره دهانی”/”عقرب های خشک زی”/"روش صید عقرب " /http://iranscorpion.blogfa.com/ -"عقربهای ایران و كلید شناسایی آنها"/"پراكندگی جغرافیایی عقربها"/"ساختمان بدن عقربها"/"تغذیه عقرب "/"غذای عقرب "/"اثر سم عقرب"/ "فروش مار", "عقرب سیاه" ,"عقرب زرد ","رطیل زنده و داخل الکل سفید"فروش عنکبوت گرگی "/"فروش عنکبوت پشت قرمز "/ “فروش عنکبوت بیوه سیاه” "/فروشعنکبوت های گوشت خوار" /"عنکبوتی سرگردان ":"عنکبوت گرگی godeffroyi"/ " http://iranscorpion.blogfa.com/ -

// فروش عنکبوت گرگی /فروش عنکبوت پشت قرمز / فروش عنکبوت بیوه سیاه /فروشعنکبوت های گوشت خوار / فروش عنکبوت گرگی /فروش عنکبوت پشت قرمز / فروش عنکبوت بیوه سیاه /فروشعنکبوت های گوشت خوار /عنکبوتی سرگردان :عنکبوت گرگی godeffroyi/"” پروزوما (سفالوتراکس یا سر و سینه”/”مزوزوما "("آبدومن یا شکم")" کلیسرها "/"سرپوش تناسلی"/"سديمانتاسيون"، "سکوستيوز نوتروفيلي"، "لنفوسيتوز و کاهش منوسيت ها"،" ائوزينوفيلها"، "پلاکت ها و افزايش زمان هاي انعقاد"،" پارشيال ترومبوپلاستين و زمان سيلان خون"/"تغييرات استحاله اي و تخريب سلول هاي كبدي"، "انسداد مجاري صفراوي"،" وقوع انفاركتوس قلبي و ريوي و التهاب پانكراس در اثر سم عقرب"/فاكتورهاي هپاتوتوكسيك" و كارديوتوكسيك را در سم عقرب"/"عقرب با اثر بر روی كانال های یونی"/"تلقیح سم الكتروكاردیوگرام"/"برای از بین بردن اثر سم عقرب"/" خون عقرب"/"زهر عقرب"/ "در مورد عقرب گزیدگی"/ "مواد شیمیایی عقرب‌کش"/ "عقرب دم سياه Buthotus saulcyi"انبرکها یا پاتزماشوارز":/عقرب زرد" Mesobothus eupeus"/ عقرب سياه پرزدارButhotus schach/ عقرب/گاديم Hemiscorpios leptorus / عقرب سياه Androctonus crassicoda/ عقرب اودونتوOdontobothus doriea/ "ﺻﯿﺪ ﻓﻌﺎل"/" نمونه عقرب ها "/ "اﺳـﺘﺮﯾﻮ /ﻣﯿﮑﺮوﺳﮑﻮپ"/"گازهاي خوني اسيدوز /"دکتر بشير چميلي-""دکتر عليرضا مغيثي"-""دکتر عباس زارع ميرک آبادي""/scrobiculosus "مطالعه فونستيك"http://iranscorpion.blogfa.com/ -"ﮐﻠﯿﺪﻫﺎی ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻋﻘﺮب ﻫﺎی اﯾﺮان،"/ "، mesobuthus eupeus eupeus// mesobuthus eupeus philipowitschi"هترومتروس سوآمردامي" (Heterometrus swammerdami)/ "خطرناک ترین عقرب,"  ان"واع عقرب"/" زﻫﺮ ﻋﻘﺮب ﺑﻮﺗﺘﻮس ﺳﺎﻟﺴﺌی"/ "انواع لامپ UVB-محفظه-" آنتی ونوم پلی والان"/ آنتی ونوم پلی والان"/ آنتی ونوم پلی والان/"/ "سم عقرب همی اسکورپیوس لپتوروس"/ سم عقرب همی اسکورپیوس لپتوروس"/"عقرب ادنتوبوس ادنتوروس"/ عقرب آپيستوبوتوس پتريگوسه كوس"/ عقرب آپيستوبوتوس پتريگوسه كوس"/ "عقرب ادنتوبوس ادنتوروس//" عقرب مزوبوتوس اپئوس برموش سوري/"/" عقرب ادنتوبوس""/ عقرب مزوبوتوس اپتوس"/"بينايي عقرب‌ها"

/"آشفتگي فيزيولوژيك سيستم عصبيhttp://iranscorpion.blogfa.com/ -مركزي/" مقادير آنزيمهاي" GPT ، GOT" وآلكالين فسفاتاز"، آهن"، مالون دي آلدهيد" (MDA )و" فعاليت آنتي اكسيدان" AOA در پلاسما اندازه گيري/"سم گیری از عقرب"/ /" نحوه سم گیری از عقرب"/ انسولين، آنتي ونوم،‌ پارامترهاي بيوشيميايي، سم "عقرب همي اسكورپيوس لپتوروس"/ "پوآل وزیکول/انواع کشنده مثلCentruroids/"/گره های عصبی/شب ها فعال/ ("Centruroides Sculpturatus)” شدیداً کشنده"/فسفوليپازي و هيالورونيدازي/"كروماتوگرافي ژل فيلتراسيون حاوي سفادكس"/"ميليمولار"/"آزمايشگاه رفرانس عقرب"/"آنتي سرم منووالان"/"عقرب بوتتوس سلسئي"/ "وﻧﻮم ﻋﻘﺮب ﻫﻤﻴﺴﻜﻮرﭘﻴﻮس ﻟﭙﺘﻮروس":// ﺳﻢ ﻋﻘﺮب Androctonus australis hectorﺟﺪاﺳﺎزي ﻓﺮاﻛﺴﻴﻮنﻫﺎي زﻫر/هموتوکسین و کاردیوتوکسین/"راههای سم گیری" "انزیم های موجود در زهر عقرب" /"ﭘﺎﺗﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ و روﻧﺪﻫﺎي ﺗﻮﻛﺴﻴﻚ"/"ﻛﺮوﻣﺎﺗﻮﮔﺮاﻓﻲ ژل/"عقرب توسن"/"هميسکرپيوس لپتوروس"،"/نوروتوکسين نفروتوکسين"، "کارديوتوکسين"، "هموليزين و هموليتيکوتوکسين" است.به علاوه،" هيالورونيداز"،" هيستامين"، "سروتونين"، "ترپيتوفان"،"فسفودي استراز "و "فسفوليپا/"http://iranscorpion.blogfa.com/ -

 "دفع سديم و کلسيم"/"تنفس عقرب ها"/"استفاده از غده سمی عقرب"/"قلب عقرب ها"/"ولوژيك سم عقرب آپيستوبوتوس پتريگوسه كوس"/"فراكسيون هاي مختلف سموم عقرب"/ "فراكسيون هاي توكسيك"/"الكتروليت هاي همولنف""فراكسيونهكردن""ﻓﻴﻠﺘﺮاﺳﻴﻮن"/"آﻧﺰﻳﻢhttp://iranscorpion.blogfa.com/ - ﻫﻴﺎﻟﻮروﻧﻴﺪاز و ﻓﺴﻔﻮﻟﻴﭙﺎز A2در زﻫﺮ ﻋﻘﺮب ﻣﺰوﺑﻮﺗﻮس اﭘﻴﻮس"/تركيبات فعال بيولوژيكي”/كانالهاي يوني”/توكسين خالص/ “زنده ترکیب”/زهر/زا/لستیناز،”هیالورونیداز”،”فسفولیپاز”،”پروتئینازو آنزیم های انعقادی و ضد انعقادی”/همولیز شدید”/تحریک سیستم کولینرژیک”/”پسیکوز دائم””"/”حالت روزه (N.P.O)”/””كانال هاي يوني”/”بوتتوس سلسئي “Buthotus Saulcyi/”بیولژی عقرب””/”غیر حفار”/”شوک آنافیلاکسی”/ ‘“راشهای جلدی/عنكبوت سمي Black Widow  ليوفليزه خشك/خون عقرب ها به صورت مایعی روشن حاوی مقدار زیادی مس است که هموسانین نامیده می شود/ "سم گیری عقرب"/ "خرید عقرب"/ "نحوه صید عقرب"/http://iranscorpion.blogfa.com/ -

 "نحوه تحویل عقرب"“همی اسکورپیوس””/دكتر شاهرخ نويد”/انسولين”/پارامترهاي بيوشيميايي””/عنكبوت لاترودكتوس” ترديسميم بوتاتوس””/كيسه دياليز/"  فاکتور خون عقرب"/"پرورش عقرب"/"خرید عقرب"/فروش و ارسال عقرب زنده/ “آندرکتونوس کراسیکودا فروش “/ “فروش بوتتوس شاخ”/” “فروش بوتتوس سلئسی “/ ““فروش  مزوبوتوس اپئوس”/ “مزوبوتوس فیلیپسی “ فروش   اسکورپیو موروس”  فروش” " ا ندرکتونوس کراسیکودا فروش "/ "فروش بوتتوس شاخ"/" فروش بوتتوس سلئسی" / "فروش  مزوبوتوس اپئوس"/ "مزوبوتوس فیلیپسی"  فروش   اسکورپیو موروس  فروش" سم  کلیه نژادهای عقرب "/سم گیری و فروش سم کلیه نژادهای  عقرب “/ “سم گیری و فروش سم کلیه نژادهای  عقرب” / “سم گیری و فروش سم کلیه نژادهای  عقرب / "سم گیری و انواع  فروش/" فروش انواع مار فروش انواع  مار /  فروش مار/ فروش مار فروش مار فروش مار فروش مارفروش مار فروش مار  http://iranscorpion.blogfa.com/ -

انواع جلبک.شناسایی.کشت و پرورش جلبک.تهیه جلبک.فروش جلبک.غذای جلبک.تهیه.قرص جلبک 

   // فروش مار/   " فروش مار "فروش مار" "فروش مار "فروش مار "فروش مار"" فروش مار" "فروش مار"-انواع دوزیستان-انواع قورباغه-انواع وزغ-بستر قورباغه-تانک-تراریوم-تراریوم قورباغه-تکثیر قورباغه-جیرجیرک-حشرات-حشرات خوراکی-حشره-حشره خوراکی-خرید دوزیست-خرید وزغ-خزنده-خزندگان-خزه-خزه اسفاگنوم-خزه زنده-دما-دوزیست-دوزیستان-رطوبت-روش های نگهداری قورباغه-غذادهی-غذای قورباغه-"فروش خزنده"-"فروش خزندگان"-فروش دوزیست-فروش قورباغه-فروش / فروش عقرب/ فروش عقرب / فروش عقرب/ فروش عقرب / فروش عقرب/ فروش عقرب / فروش عقرب/ فروش عقرب / فروش عقرب/ فروش عقرب / فروش عقرب/ فروش عقرب / فروش عقرب/ فروش ارزان انواع عقرب / فروش ارزان انواع عقرب/”””ترکیبات سم عقرب”/ "ترکیبات سم عقرب"/ "ترکیبات سم مار"" "ترکیبات سم  عنکبوت"/" مواد سازنده سم مار"/" - ترکیبات زهر زنبورعسل"/"تهیه انواع عقرب"/" اسپرم عقرب"/"روش جفت گیری عقربها"/" "معرفی عقربها"/" "کلکسیون عقرب""/ "کلکسیون مار" "کلکسیون عنکبوت"" "کلکسیون  رتیلhttp://iranscorpion.blogfa.com/ -

"" "کلکسیون  سوسک""UV-UVB-اسکلت عقرب-انواع عقرب-بدن عقرب-برداشتن عقرب-بستر شن-بستر عقرب-بستر مناسب عقرب-بند پایان-بندپایان-بچه عقرب-بی مهره-بی مهرگان-تانک-تانک آکواریوم-تجهیزات-تزریق سم-جیرجیرک-حشرات-حشره خوراکی-حیوان خانگی-حیوان خانگی خاص-حیوانات-حیوانات خانگی خاص-حیوانات سمی-خرید-خرید بی مهرگان-خرید رتیل-خرید عقرب-درمان سم عقرب-درمان نیش عقرب-درمان گزیدگی عقرب-دست زدن-دست زدن به عقرب-رطیل-رژِیم غذایی عقرب-رژیم غذایی-زایمان عقرب-زنبور-زهر-زهر عقرب-سم-سم ضعیف-سم عقرب-سم قوی-شن-طیف نور-طیف گرمایی-ظرف آب-عقرب-عقرب استوایی-عقرب امپراتور-عقرب امپراطور-عقرب بی خطر-عقرب بیابانی-عقرب بیمار-عقرب خانگی-عقرب زرد-عقرب سالم-عقرب سفید-عقرب سمی-عقرب سیاه-عقرب ها-عقرب های خانگی-عقرب کشنده-عقرب گرمسیری-علائم گزش-علائم گزیدگی-عنکبوت-عنکبوت ها-غذا دادن به عقرب-غذای عقرب-فروش-فروش بی مهرگان-فروش رتیل-فروش رطیل-فروش عقرب-فروشگاه حیوانات-فروشگاه حیوانات خانگی-فروشگاه خزنده-فروشگاه خزندگان-قفس عقرب-لوازم حیوانات-محفظه-محل زندگی-محل زندگی عقربها

http://iranscorpion.blogfa.com/ -

فروش مار/عقرب/ملخ/قورباغه/سوسک/مارمولک/زالو

تهیه و توزیع تمام حشرات و بند پایان
خزندگان و انواع گیاهان سمی و دارویی
فروش مار/عقرب/ملخ/قورباغه/سوسک/http://iranscorpion.blogfa.com/ -

مارمولک/http://iranscorpion.blogfa.com/ -

زالوhttp://iranscorpion.blogfa.com/ -

برچسب‌ها: سموم خطرناک میکروبی, گیاهی و جانوری مانند سم بوتولینوم, کزاز, وبا, شیگا توکسین
ادامه مطلب

  موريانه ها  موريانه ها  حشرات بالدار يا بي بال و نسبتا كوچكي هستند. پهلوي سينه موريانه هاي بالدار  كه قهوه اي رنگ است دو  جفت بال طويل  و باريك قرار دارد.موريانه هاي بي بال ظاهرا" شبيه به مورچه هستند ولي رنگ آنها سفيد وكمر آنها مانند مورچه باريك نيست.  موريانه ها در مناطق گرم  فراوان هستند و خسارت زیادی به  لوازم چوبي  لباسها و كاغذ و غيره وارد مي كنند .  بيش از دو هزار گونه  موريانه  در جهان شناخته شده است كه تعدادي از آنها در  ايران زندگي مي كنند. قطعات دهاني موريانه ها از نوع ساينده و شبيه به ملخهاست بعضي از  موريانه ها داخل ريشه درختان و علوفه  مي شوند ولي غالبا به  چوب و الوار صدمه مي زنند. زندگي موريانه ها بصورت اجتماعي  است كه اشكال  مختلف  كارگر / سرباز/ نر وماده  در داخل هر لانه وظايف  مخصوصي  را بعهده  دارند.  كارگر هايا موريانه هاي بي بال معمولي كه خسارت انها  بخوبي مشهود ميگردد.وظيفه جمع آوري غذا نگه داري  لانه و تغذيه  ساير فرمهاي موريانه ها را بعهده  دارند. تمام خانواده های موجود در راسته موریانه ها به صورت اجتماعات بزرگ و کوچک در محدوده سیستمی لانه ای و به صورت کلنی زندگی می کنند . ارتباط بین لانه ها و دنیای خارج بستگی به عادت مخصوص تغدیه ای گونه ها دارد . موریانه ها توانایی کنترل اقلیم داخل لانه خود را دارند. موریانه ها همه چیز خوارند و از مواد گیاهی ، الیاف ، فرآورده های پشمی و پنبه ای ، کاغذ دیواری ، چرم ، موکت ، لاستیک ، پوشش کابل ها ، جانوران نگهداری شده در موزه ها ، انواع چوب و فرآورده های چوبی تغذیه می کنند .   در مناطق گرمسیر و  نیمه گرمسیر فعالیت زیاد دارند .عموما در محیط مرطوب و تاریک زندگی می کنند از طریق ایجاد دالان های زیرزمینی و کانال های سر پوشیده  در سطح دیوارها ، ستونها و غیره بداخل ساختمان ها و محل های تامین مواد غذایی نفوذ میکنند . لانه ها ممكنست در اعماق خاک ، داخل تنه پوسیده درختان ، داخل چوبهای خشک یا اثاثیه چوبی داخل ساختمانها بناشوند. برخی دارای لانه آشکار در بالای سطح خاک می باشند تعدادی از موریانه ها از مواد چوبی تغذیه میکنند و با حفاری در چوبهای تر ادامه زندگی می دهند . موریانه های دروگر در چراگاه های خشک که درختان کمی دارند لانه سازی میکنند ، بعضی از موریانه ها از مواد گياهي خشک تغذیه می نمایند تعدادی از موریانه ها بسته به شرایط محیطی لانه هایی ایجاد میکنند و موجبات خسارت به محصولات کشاورزی ، لوازم ساختماني و ساختمانها را فراهم می آورند.   از 1800 گونه شناخته شده در دنیا 148 گونه به ساختمانها صدمه می زنند و خسارت آن چنان شدید است که داخل هر محدوده ای که انتشار یابند دیر یا زود  الوارهای بي محافظ و یا وسایل چوبی به کار رفته در ساختمان ها تخریب می شود.موریانه هايي که در داخل خاک و  زیر زمین دالان حفر می کنند توانایی آن را دارند که راهروهای خود را از خاک به درون آجر و حفره های داخلی دیوار باز نمایند گاهی تیر های شیروانی و چوب های سقف را مورد حمله قرار می دهند موریانه های چوب خشک ،گاهی در الوارهای دور از زمین حتی روی سقف نیز كلني ایجاد می نمایند. در سالهای اخیر به سبب بالا رفتن مخارج تعمیر و نگهداری ، موریانه ها خسارات بسیاری به ساختمانها واردآورده اند خصوصا" در مناطقي که پروژه های خانه سازی ارزان قیمت و به تعداد زیاد وجود دارد و به برنامه های تعمیر و نگهداری اهمیتی داده نمی شود ساختمانها بیشتر در معرض حمله موریانه ها قرار میگیرند. انتشار موریانه ها ازمحلی به محل دیگر و حتی کشوری به کشور دیگر به راحتی امکان پذیر است افزایش تعداد ساختمان ها با تغییر روش ساختمان سازی موجب شده است که موریانه ها در کشورهایی که تا کنون مطرح نبوده اند به صورت آفت در آیند مثلا در مناطقی که خانه ها را از خشت و گل بدون استفاده از الوار می ساختند بنظر می آید که ساختمانها بدون موریانه باشند در حالیکه استفاده از تیر ، الوار و تغییر بافت ساختمانی سبب شده  است که موریانه ها تکثیر یافته و مشکل آفرین شوند . تعداد اجتماعات موریانه هاي  زیر زمیني بالغ بر هزار حشره است و جمعیت اجتماعاتي که در مناطق گرمسیری لانه های تپه ای می سازند به میلیونها حشره تخمین زده می شود به همین جهت حمله سریع و وسیع آنها به ساختمانهای جدید از حمله سایر موریانه ها مشخص تر است. علامت مشخصه آلودگی به موریانه های زیرزمینی وجود خاک یا مخلوطی از شن وموريانه چوب جویده شده در الوارها است در همین حال لوله های خاکی يا راهروهای پوشیده که بر روی دیوارهای غیر قابل نفوذ بنا می شود خطوط ارتباطی بین لانه و غذا می باشد. اگر الوار با خاک تماس داشته باشد موریانه ها از زیر دالان های داخل خاک با چوب در تماس داشته بدون هیچگونه علامت مشخصه وارد الوار می شوند دیوارهای خشتی یا سنگی با ملات گل به حفره های ممتد راه را برای موریانه های الوار سقف ایجاد می کنند. شروع كلني موریانه ها با نر ها و ماده های بالدار می باشد این موریانه ها پس از جفتگیری  بالهای خود را از دست می دهند در این مرحله موریانه ها سلول کوچکی در خاک ایجاد میکنند و ماده (ملکه ) تخم می گذارد ، پس از باز شدن تخم ، والدین از ذخیره بدن خود ، نوزادان را تغذیه می نمایند اولین سری کارگران کوچکتر از کارگران بعدی هستند در موریانه های چوب های خشک اولین دسته نوزادان تماما به کارگران تبدیل می شوند و یک موریانه سرباز هم تولید می شود. تا فعال شدن کارگران ماده تخمگذار که ملکه نامیده می شود دیگر تخم  نمی گذارد و پس از آن شروع به تخمگذاری می کند و این کارگران هستند که از نوزادان نگهداری می کنند و تغذیه آنها را بر عهده دارند. کارگرها بعد از تغذیه از چوب و كاغذ آن را نيمه هضم نموده به  سربازها وفرمهاي  جنسي مي خو رانند. تغذيه  آنها بو سيله قي كردن از دهان يا اخراج غذا بصورت قرصهايي از راه مخرج است. فقط ناحيه سر موريانه ها محكم  است و بقيه قسمتهاي بدن  آنها  معمولا نرم مي باشد. سربازها  داراي  سر  مستطيل  يا مثلثي شكل و ارواره هاي قوي هستند.  بالدارها و فرم جنسي موريانه ها چشمهاي  مركب  دارند ولي سایر فرمها بعلت زندگي در خاك  وتونلهاي زير  زميني  فاقد چشم هستند.در صورتي كه موريانه هاي بالدار در بين دو چشم مركب  فرو رفتگي كوچك وکمرنگی به نام فو نتانل داشته باشند از خانواده(Termitidae ( هستند. موريانگان بالداري كه عضو فونتانل نداشته باشند. از خانواده                  ( Hrodtermitidae)  ميباشند. در خوزستان و مناطق گرمسير موريانه هاي  بالدار معمولا در ماهاي اسفند وفروردين از لانه خارج مي شوند. خروج موريانه ها در هواي آرام و بعد از بارندگي معمولا در اوايل  غروب صورت مي گيرد. بالها معمولا پس از انجام  پرواز  كوتاه  موريانه از نزديكي سينه قطع مي شوند. انتهاي شكم  موريانه ها يك جفت سرسي كوتاه قراردارد.   كلني موريانه ها بر عكس مورچه و زنبور  تعداد مساوي  نر و ماده  بالدار توليد مي نمايد.  در داخل  كلني ( ملكه) و ( شاه)  هر دو با هم زندگي مي كنند. در فواصل  معين داخل كلني  موريانه ها فرم  جنسي بالدار توليد مي كنندكه پس از پرواز كوتاه و جفتگيري باعث انتشارآلودگي موريانه زدگي  مي شوند.كلني جديد موريانه در اثر جفت گيري  ماده  ونر  داخل گودالي روي زمين تاسيس مي شود. شاه وملكه موريانه ها زندگي طولاني دارند و در برخي از گونه ها ملکه تا پنجاه سال زير زمين  به توليد مثل خود ادامه        مي دهد.جفت گيري شاه و ملكه در تمام دوره زندگي ادامه پيدا مي كند و بر طول و حجم ماده  مرتبا افزوده مي گردد.  جمعيت يك كلني بر حسب  گونه آن بين صد تا يك ميليون است . جمعيت هر كلني عمدتا ازكارگر ها تشكيل شده كارگر ها از شاه و ملكه پذیرایی مي كنند. وقتي جمعيت لانه زياد مي شود كارگرها بر تاسيسات ان مي افزايند ونظافت ان را بر عهده مي گيرند. در بعضي از گونه ها  نوزادان  وظيفه انجام  كاركارگر ها را بعهده دارندو پس ازمدتي تدريجا كار كردن را رها مي كنند. بسياري ازكارگر هاي پير بدون توليد مثل میميرندولي برخي از آنها وظيفه دفاع از لانه  يعني كار هاي  سرباز را انجام مي دهند. سرباز ها  تقريبا در تمام كلني گونه هاي مختلف  موريانه  ها   يافت  مي شوند. بعضي از انواع سربازها آرواره هاي قوي و برخي ديگر سر نوك تيز دارندكه روي آن مايع بد بويي براي دفع  دشمن  ترشح مي  شود.  وقتي به عللي  شاه و ملكه  موريانه ناگهان   از بين بروند كارگرها  نوعي  از موريانه ها را كه بالهاي كوتاهي دارند براي جانشيني آنها غذا داده و پرورش مي دهند. دگرديسي در بين كارگر و سرباز  موريانه ها کمتر از شاه و ملکه است.كارگر ها تا حدود  4 سال عمردارند. غالب انواع موريانه هاي ايران  دالانهايي داخل چوب  توليد  كرده باعث  پوسيدگي آن مي شوند و يا زندگي زير  زميني دارند. درآفريقا و استراليا بعضي از انواع موريانه ها لانه هايي بشكل  ستونهاي عظيم در سطح خاك  مي  سازند وخود در داخل ان زندگي مي كنند. درکلنی موریانه ها علاوه بر کارگران پوره ها(نوزادان) سن پایین هم فعالیت دارند اگر کلنی خوب رشد کرده باشد موریانه سرباز هم مشاهده می شود فعالیت موریانه ها با پیدا شدن افراد جنسی نر و ماده بالدار خاتمه می یابد ملکه چندین سال تولید مثل می کند وقتی قدرت تخمگذاری ماده ها از بین رفت و نرها از بین رفتند  کلنی برای آنها جانشین تعیین میکند و بدين ترتیب کلنی توسعه   می يابد (گاهی ارتفاع کلنی ها به چندین متر می رسد) . روش های مبارزه با موریانه: روش میکانیکی: - پاکسازی محل ساختمان از مواد سلولزی - حفاظت ساختمان از رطوبت در زیر یا اطراف ساختمان - رعایت بهداشت،تهویه مناسب،تامین روشنایی و تبادلات گازی با بیرون روش های شیمیایی: ضدعفونی خاک سطح زیرین و اطراف ساختمان با سموم شیمیایی کاربرد ملات سمی بر روی دیواره،پی و بدنه،زیر سقف،پشت بام و.... حفاظت چوب در مقابل حمله موریانه ها استفاده از سموم شیمیایی تدخینی،مناسب و موثر موش موشها وجود موش ها در محيط زندگي بشر هميشه به عنوان يک مسئله مهم بهداشتي و اقتصادي تلقي گرديده است زيرا اين موجود ات علاوه بر اينکه مواد غذايي مورد نيازشان را از توليدات غذايي انسان تامين مي نمايند خسارات اقتصادي ديگري نيز از قبيل جويدن کالاها ، قطح کابلهاي برق و مخابرات و در نتيجه ايجاد آتش سوزي ایجاد می کنند. موشها در انتشار و انتقال بيش از 40 نوع بيماري به انسان انتقال دخالت دارند.   در طبق بندي موشها متعلق به راسته اي از پستانداران موسوم به جوندگان بوده که در اين بين گروهي به نام Myomorpha  يا موش سانان مي باشند که از اين گروه خانواده Muridae از نظر بهداشتي اهميت زيادي دارند. چرا که موشهاي شهري يا اهلي از اين خانواده اند. اين حيوانات تمايل به ورود به اماکن انساني را داشته و با زندگي انسان بيشتر مانوس شده اند. از اين خانواده مي شود به انواع زير اشاره کرد: 1-موش خانگي Mus musculus : موشي است با دم دراز و چشمهاي درشت و لاله گوش نسبتا بزرگ که در سوراخها و شکافهاي موجود در خانه ها لانه گزيده و در اماکن انساني زياد ديده مي شود. 2-   موش کشتي يا موش بام Rattus rattus   :موش سقف يا موش سياه و قهوه اي نيز معروف است موشي است با جثه نسبتا بزرگ و کشيده که طول دم آن از مجموع سر و تنه حيوان بزرگتر است پوزه اين موشها نسبتا باريک مي باشد و گوشها بلند است. 3- موش نروژي يا موش فاضلاب  Rattus norvejicus  يا موش فاضلاب موشي است با جثه نسبتا بزرگ که طول دم آن از مجموع سر و بدن حيوان کوتاهتر است ، پوزه اين حيوان پهن و گوشها نسبتا ضخيم و کوتاه است . روشهاي مبارزه با موش ها الف : روش حفاظت مکانيکي Mechanical proofing حفاظت مکانيکي به اعمالي اطلاق مي شود که موشها را از رسيدن به غذا و پناهگاه و آب در ساختمان ، انبارها و ساير اماکن باز مي دارد. 1-     حذف غذا : پس مانده هاي  مواد غذايي موجود در زباله ها بزرگترين منبع غذايي براي موشهاي شهري يا اهلي مي باشند لذا بايستي جمع آوري و حمل زباله بطور بهداشتي انجام شود . 2-     حذف آب : موشها در صورت عدم دسترسي به آب در کمتر از 4-3 روز از بين مي روندلذا بايستي در داخل ساختمان لازم است سوراخهاي فاضلاب را با کفشوي مناسب وشاند و از چکه کردن شيرهاي آب و قرار دادن ظروف آب در زير آنها خودداري نمود. 3-    حذف پناهگاه ها  Rodent proofing : تعدادي از جوندگان نظير موش خانگي ، موش نروژي ، موش سقف  تمايلي به داخل شدن به اماکن انساني دارند لذا ساختمانها بايد به طريقي ساخته شود که از ورود آنها جلوگيري به عمل آيد و در آب کانالهاي فاضلاب به خصوص شب هنگام کاملا بسته باشد. ج : تله گذاری : در محلهايي که امکان جمع آوري لاشه موشهاي مرده امکان پذير نيست و امکان ايجاد بوي تعفن وجود دارد با توجه به اينکه موشها معمولا راهايي را براي عبور و مرور استفاده مي کنند که کنار ديوار يا کنار پناهگاه آنها باشد تله ها را بايستي بر اساس اين رفتار موشها در محل رفت و امد آنها قرار داد علاوه بر تله هاي مکانيکي اخيرا استفاده از تله هاي چسبان نيز متداول شده است اين تله ها به صورت صفحات آغشته به چسب مخصوص هستند که قادر است موشها را نگه دارد و بهتر است روي اين صفحات طعمه براي جلب حيوان قرار گيرد همچنين براي محافظت سطوح کوچک يا محلهايي به شدت بايد از دسترسي موشها در امان باشد مي توان از حصار الکتريکي استفاده نمود. مبارزه  شيميايي: الف : دور کننده ها اين مواد موجب دور شدن موشها ازمحل هاي خاصي نظير جعبه محصولات کشاورزي و بسته هاي مختلف و سيم هاي برق مي شود . از جمله اين مواد مي توان تيرام و سيکلو هگزاهيد اشاره کرد . ب : سموم موش کش 1-     مواد تدخينيي : اين مواد در کشتي ها ، هواپيماها ، انبارها و ساير اماکني که امکان مسدود نمودن کامل آنها وجود دارد جهت از بين بردن موش ها استفاده مي شوند . از جمله اين مواد مي توان به گاز متيل برومايد دي اکسيد گوگرد ، فسفيد هيدروژن ، دي اکسيد کربن اشاره کرد . 2-     طعمه گذاري :   متداول ترين مبارزه با موش ها در اماکن استفاده از سموم است که طي آن مواد    خوراکي مورد علاقه اين حيوان را به سموم مختلف آغشته مي کند . براي طعمه گذاري در اماکن مسکوني بهتر است که از جعبه يا لوله هاي مقوايي ، يا قطعات لوله هاي پليکا استفاده نمود تا ضمن محافظت از سم مانع از پراکنده شدن آن در مکان شده و نيز قابل جمع آوري باشد . و نيز موجب تحريک حس کنجکاوي حيوان شود . سم موش کش را به دو دسته يک بار تغذيه و چند بار تغذيه تقسيم مي کنند . موشها با خوردن سموم يک بار تغذيه در مدت کوتاهي تلف شده و از بين مي روند اما سموم چند بار تغذيه پس از طي مدتي آنها را مي کشد. از سموم يک بار تغذيه مي توان به فسفر دو زنگ اشاره نمود و سموم چند بار تغذيه موجود در کشور شامل وارفارين ، کوماتتراليل (راکومين ) ، برودي فاگوم (کلرات ) ، بروماديولون (لانيرات ) اشاره کرد. کک کک ها ، حشرات خونخواري هستند كه بطور موقت بر روي بدن انسان آمده و خونخواري مي كنند ( بر خلاف شپش ها كه انگل دائمي بوده و هميشه در بدن هستند) اين حشرات انگل انسان ، جوندگان و پرندگان مي باشند ، بدن آنها بطور جانبي فشرده شده و مثل ورق كاغذ هستند(بر عكس شپشها كه پهن هستند)كك ها شفاف بوده و رنگشان از قهوه اي تا قهوه اي متمايل به سياه بوده و داراي ضمائم دهاني از نوع گزنده مكنده هستند. سير تكاملي در اين حشرات كامل بوده و شامل تخم ، لارو و بالغ مي باشد. شكل ظاهري : بدن از سه قسمت سر سينه و شكم تشكيل شده است . سر داراي فرم خاصي بوده كه مختص اين راسته است ( مثل مستطيل ) كه در بعضي انواع داراي خارهايي است كه به دنبال هم قرار گرفته و به شكل شاخه در مي آيد كه به اين خارها شانه سر  Genal comb ناميده مي شوند كه كار آنها نگهداري كك بر روي ميزبان وتسهيل در حركت آن است.نكته قابل توجه اينكه طرز قرار گرفتن شانه و تعداد دندانه آن براي تشخيص نوع گونه مهم است يك جفت چشم ساده در طرفين سر مي باشند . البته بعضي ككها فاقد چشم هستند و در بعضي گونه هاي ديگر در حال از بين رفتن هستند . در پشت چشم يك گودال يا شكافي به نام شكاف آنتني وجود دارد كه آنتن به هنگام استراحت در آن قرار مي گيرد. شاخك : از سه بند تشكيل شده كه بند اول كوچكتر از همه و بند دوم كوچكتر از بند سوم است بند سوم كه بزرگترين بند است در انتها داراي خطوطي مي باشد كه آن را به بند هاي كوچكتر تقسيم مي كند . شاخك مهمترين عضو حسي حشره بوده كه براي درك موقعيت تماس با محيط خارج و پيدا كردن جنس مخالف بكار آيد. ضمائم دهاني در قسمت پايين و جلوي سر قرار گرفته و از پنج تيغه تشكيل شده كه خاصيت گزنده مكنده داشته و به حشره كمك مي كند تا پوست را سوراخ و خونخواري نمايد.   سينه از سه قسمت پرو ، مزو  و متا توراكس تشكيل شده كه كاملا مجزا هستند. پاها : به هر بند سينه يك جفت پا وصل بوده كه هر پا از پنج بند تشكيل شده است ، بند ابتدايي يا پيش ران Coxa  خيلي قوي شده كه باعث مي شود كك خيلي سريع بجهد. كك انسان حدود 60-50 سانتي متر بطور افقي جست مي زند.) بند انتهايي يا تارس خود از پنج بند كوچكتر تشكيل شده كه به يك جفت ناخن ظريف ختم مي شود . در ككها به علت نزديكي به ميزبان به مرور زمان بالهاي خود را از دست داده اند . در بعضي از ككها شانه در سينه وجود دارد كه در اينجا به آن Pronotal comp ناميده مي شود كه ممكن است در يك يا سه رديف روي هر بند وجود داشته باشد. شكم از 10 بند تشكيل شده كه سه بند انتهايي تغيير شكل داده و دستگاه تناسلي را مي سازد . در سطح پشتي شكم و در انتها يك جفت عضو بالشتكي به نام Sinsilium وجود داشته كه يك عضو حسي است و داراي گودالهاي بوده كه هر كدام يك موي زبر دارد كه براي تشخيص ككها بكار مي رود. ككها داراي 10-9 جفت منفذ تنفسي بوده كه سه جفت آن در ناحيه سينه قرار دارد. بيولوژي: بطور كلي 95% كك ها انگل پستانداران و 5% ديگر انگل پرندگان هستند كه همه آنها سير تكاملي كامل دارند به دليل لغزنده بودن تخها ليز خورده و در محيط لانه مي افتد (بر عكس شپشها كه داراي تخم چسبنده هستند) به هر صورت تخم كك مراحل تكاملي خود را در خاك كف لانه ميزبان طي مي كند ، تخم بيضي شكل ،سفيد رنگ و كوچك مي باشد و بسته به نوع كك فرق كرده و بين 400-100 عدد مي باشد.    بعد از چند روز تا دو هفته موجود كرمي شكل به نام لارو از تخم خارج مي شود و بدن لارو از 12 بند تشكيل شده و فاقد چشم و پا مي باشد و از موهاي بلندي پوشيده كه به حركت لاروها كمك مي كند .   كك فقط در مرحله بلوغ خونخواري كرده و در مرحله لاروي قادر به خونخواري نيست (ضمائم دهاني لارو مناسب اينكار نيست ) لارو از مواد غذايي داخل لانه مثل مدفوع ميزبان يا مواد در حال پوسيدن و يا اجساد كك هاي ديگر و نيز مدفوع كك هاي بالغ ديگر استفاده مي كند . لارو در اين مرحله دو بار پوست اندازي مي كند و هر بار بزرگتر مي شود و بعد از گذراندن مرحله لاروي بدور خود پيله اي مي تند كه در نتيجه ترشحات بزاق است . در داخل پيله  لارو پس از 2 تا 3 روز تبديل به پوپ يا شفيره مي شود دوره پوپي يك هفته و در شرايط نامناسب تا يك ماه و حتي يكسال هم ممكن است به طول انجامد ( در مناطق سردسير و معتدل 6-4 هفته و در مناطق گرمسير 3 هفته ) درجه حرارت و رطوبت محيط دارد .     كك در مقابل گرسنگي تا حدي مقاوم است و تا 3 ماه و حتي يكسال گرسنگي را تحمل مي نمايد. ( شپش ها گرسنگي را 2 تا 3 روز بيشتر تحمل نمي كنند). ميزبان :  بعضي از كك ها ترجيع مي دهند كه بر روي ميزبان بخصوصي زندگي كنند و بعضي ديگر برايشان اهميتي ندارد و بيشتر گروه اخير هستند كه در انتشار بيماري خطرناك هستند زيرا با از بين رفتن ميزبان به ميزبان ديگري روي مي آورند و بيماري را منتقل مي كنند. برخي به لانه بخصوصي علاقه دارند كه علت آن شرايط خاصي است كه براي رشد و تكثير و توليد نياز دارند از جمله غذا ، رطوبت كافي ، درجه حرارت مناسب و تاريكي و به همين دليل ترجيح مي دهند كه لانه را تغيير ندهند . و اگر ميزبان آنها توسط انسان يا هر وسيله ديگري از بين برود بطور مثال صيد شود . اين كك ها در همان لانه باقي مانده تا ميزبان ديگري به آن لانه بيايد يا تا مدتي اين وضع را تحمل مي كند سپس از لانه خارج شده و به دنبال ميزبان ديگري مي گردد به همين جهت گاهي بعضي از مسافرين كه در جاهاي سبز و خرم مي نشينند مورد تهاجم كك واقع مي شوند.     انتشار :   بعضي از كك ها مخصوص يك نواحي خاص جغرافيايي بوده و برخي ديگر همراه با جابجايي ميزبان به نقاط مختلف رفته لذا داراي پراكندگي وسيعي است. بيماريزايي: كك با عمل خونخواري خود بيماري هاي  مهمي از جمله طاعون يا Pest or Plugue  و تيفوس اندميك Thtphos endemic را منتقل مي كند.   الف : طاعون   از زمان قديم وجود داشته اولين پاندمي آن در سال 549 ميلادي روي داد و تقريبا تمام دنيا را فرا گرفته و تلفات زيادي را بر جا گذاشت بطوريكه گفته مي شد شهرها را خالي از سكنه و روستاها را ماوا ي حيوانات وحشي ساخته بود. اين پاندمي از حبشه شروع و بعد به ساير جاها سرايت پيدا كرد .در قرن 14 ميلادي دومين اپيدمي آن رخ داد كه از آسياي مركزي شروع و به نقاط ديگر سرايت كرده و تلفات بسياري بر جا گذاشت بطوريكه به طاعون سياه معروف شد. از اوايل قرن 17 ميلادي اين بيماري در اروپا رو به خاموشي گذاشت و در اوايل قرن 19 بطور كلي از بين رفت . علت اين امر پيشرفت تمدن بشري و بال رفتن سطح بهداشت در آن نقاط و نيز از بين رفتن جوندگان حساس و پيدا شدن جوندگان مقاوم نسبت به اين بيماري مي باشد.   بيماري طاعون در آسيا و آفريقا به صورت بومي در آمده و هر چند وقت يكبار از خاموشي در آمده و اپيدمي مي دهد. اپيدمي اولين بار در بين جوندگان وحشي پيدا شده و باعث مرگ جوندگان شده ( وجود موشهاي مرده در صحرا همراه با عدم سمپاشي مي تواند زنگ خطري براي طاعون باشد) سپس بيماري پيش رفته تا به منطقه اي مي رسد كه در آن جوندگان مقاوم وجود دارد در اين مناطق يا بيماري متوقف شده و يا به موشهاي خانگي كه در اطراف انسان زندگي مي كنند سرايت كرده و آنها را از بين مي برد و كك ها آنها روي انسان مي آيند و با خونخواري از انسان وي را آلوده كرده و باعث بروز اپيدمي مي شوند(اپيدمي ثانوي )   انواع طاعون :   بيماري طاعون داراي سه فرم مي باشد كه عبارتند از : فرم غده اي ، فرم ريوي ، فرم سپتي سمي   فرم غده اي به وسيله گزش حشره ايجاد مي شود و متعاقب آن فرم ريوي عارض مي شود كه اين فرم به وسيله تماس مستقيم و بزاق قابل سرايت به ديگران است.   عامل بيماري Pasteurella Pestis  يا Yersinia pestis مي باشد كه اولين بار توسط يرسين فرانسوي كه در هنگ كنگ بر روي بيماران مبتلا به طاعون كار مي كرد كشف شد هنگامي كه كك بر روي جونده يا انسان بيمار خونخواري مي كند همراه با خون مقداري زيادي از عوامل بيماريزا را وارد بدن خود مي كند اين عوامل بيماريزا وارد محفظه اي به نام Proventriculus كه در قبل از معده قرار دارد شده تكثير پيدا كرده بطوريكه بعد از دو هفته محفظه پر شده و عامل بيماريزا بلوكه مي شود كك بلوكه شده دائما احساس گرسنگي كرده و دائما ميزبانهاي مختلف را مورد حمله و خونخواري قار داده هنگاميكه خونخواري  خون به محفظه پروونتيكول مسدود شده برخورد كرده و تعدادي از عوامل بيماريزا با خود به محل خونخواري برمي گرداند و لذا باعث آلوده شدن ميزبان مي شود.كك بلوكه شده معمولا بعد از 40 روز از بين رفته ولي اين احتمال هم وجود دارد كه حالت انسداد رفع شده و كك دو مرتبه عمل خونخواري را شروع كند كه عمل بلوكه شدن تكرار و كك را بعد از 40 روز از بين خواهد برد.در رابطه با چگونگي نگهداري عامل بيماريزا بين دو اپيدمي متوالي نظريات متعددي وجود دارد كه قابل قبول ترين آن كه در انستيتو پاستور ايران هم به اثبات رسيده است اين است كه در عمق خاك لانه عامل بيماريزا سالها زنده مانده و وقتي جوندگان ميزبان در اثر ابتلا به طاعون از بين رفتند بعد از سالها كه جونده جديد در لانه بجاي مانده از آنها سكني گزيده و شروع به تميز كردن لانه نمود عامل بيماريزا از طريق تنفس وارد بدن شده و سپس ككها با خونخواري اين عامل بيماريزا را منتقل و گسترش مي دهند.   ب- تيفوس اندميك :   يكي ديگر از بيماريهايي كه توسط كك ها منتقل مي شود تيفوس اندميك Endemic typhus  يا  Murine typhus يا تيفوس شهري يا تيفوس موشي است .   عامل بيماريزا Ricketsia mooseri مي باشد وقتي كه كك  روي موش آلوده خونخواري كرده عامل بيماريزا وارد دستگاه گوارش شده ، تكثير كرده و مدفوع كك را آلوده مي كند پس بيماري توسط گزش منتقل نشده همچنين عامل بيماري نيز كك را بلوكه نكرده و در نتيجه كك تا آخر عمر آلوده كننده باقي مي ماند. در صورت تماس محل گزش با مدفوع آلوده بيماري منتقل مي شود.   ساير بيماري هاي منتقله به وسيله كك   كك ها در انتقال بعضي از كرمها مانند ديپيلديوم كانيوم  Dipylidum canium نيز دخالت دارند اين كرم به طور معمول در سگ زندگي كرده تخم خود را همراه با مدفوع سگ به خارج از بدن سگ دفع مي كند . لارو كك با تغذيه از اين مدفوع آلوده تخم را خورده و كرم در بدن لارو تكامل يافته و كرم در بدن كك بالغ ايجاد سيستي سركوئيد كرده كه اگر اين كك توسط انسان خورده شود كرم بالغ در روده انسان ديده مي شود.همچنين ككها با گزش خود نيز بخصوص در افراد حساس تاولهاي شبيه، مرغان ايجاد مي كند . البته بعضي نيز جز خارش مختصر حساسيتي از خود نشان نمي دهند. مبارزه با كك ها :   معمولا ككها بر روي بدن انسان زندگي نكرده بلكه در محيط اطراف انسان زندگي كرده و بيشتر در روستا ها كه گاوداري دارند در داخل طويله يافت مي شوند كه بايد كف و ديوارها و مسير حركت جوندگان را سمپاشي كرد.   در جاهاييكه مي خواهيم برعليه جونگان هم مبارزه كنيم لازم است موش كشها را چند روز بعد از حشره كشها استفاده كرد زيرا در غير اينصورت بعد از كشتن موشها ككها زنده مانده و به پستانداران ديگر از جمله انسان حمله مي كنند و باعث انتقال بيماري مي شوند . شپش بطور كلي راسته حشرات به رده هاي مختلف تقسيم مي شود كه در حشره شناسي پزشكي بيشتر از آنهايي صحبت مي شود كه انتقال بيماري ها دخالت دارند. يکي از راسته هاي مهم راسته شپش ها مي باشد.   شپش ها حشراتي هستند با بدني كوچك به طول 6-1 ميلي متر ، انگل اجباري و دائمي پستانداران خونگرم هستند و به دليل حساسيتي كه از گزش آنها ايجاد مي شود و نيز انتقال بيماريهاي خطرناكي مانند تيفوس اپيدميك داراي اهميت بسياري هستند .   شپش ها از نظر ضمائم دهاني يا نوع تغذيه به دو گروه تقسيم مي شود. شپش هاي مكنده 1- Anoplura or sucking lice                               شپش هاي جونده     2- Mallophaga or Bitting lice or chewing lice Mallophaga : بطور كلي در بدن انسان زندگي نمي كنند و نقشي نيز در انتقال بيماري ندارند هر چند ممكن است بطور اتفاقي در اثر حمل پرنده يك يا چند تا روي بدن شخص خامل پرنده قرار گيرد ولي قادر به ادامه حيات نبوده و در بدن انسان نيز تكثير نمي يابند. Anoplura : حشراتي هستند كوچك و بدون بال ، بدنشان از سطح پشتي و شكمي فشرده شده و پهن است به آساني برروي موهاي بدن ميزبان و در زير لباس او حركت كرده و مخفي مي شوند و ضمائم دهاني آنها گزنده مكنده است و براي سوراخ كردن پوست و خونخواري طرح ريزي شده است . اين ضمائم در حال استراحت جمع شده و در كپسول سر قرار مي گيرند . سينه فاقد تقسيم بندي است و آنتن شامل 3 تا 4 بند است داراي چشمهاي مركب بوده و فاقد چشم ساده است.   پاها براي اتصال به مو تطابق پيدا كرده و بدن آنها از پوسته محكم و پوشش مقاومي تشكيل شده كه از آنها در مقابل فشار و له شدگي محافظت مي كند . در اين راسته  6 خانواده و صدها جنس در تقسيم بندي مطرح شده كه تنها يك خانواده از نظر پزشكي حائز اهميت است بنام خانوادهFamily : Pediculidae  G. pediculus  Spp.   P.humanusداراي دو واريته بوده كه به لحاظ مرفولوژي يكسان و لي از نظر بيولوژي ( محل زيست ) متفاوت هستند. P.h.capitic  يا شپش سر و P.h. corporis يا شپش تن  در زبان عاميانه به شپش بدن به واسطه رنگ خاكستري به آن پشت خاكستري Gray back  نيز مي گويند شپش سر و بدن مختصر اختلافاتي دارند از جمله اينكه شپش سر از نظر رنگ تيره تر از نظر اندازه كوچكتر ،‌پوسته بدن آن مقاومتر و بلاخره شكاف انتهاي بدنش عميق تر از شپش سر است تاريخچه : شپش ها از زمانهاي گذشته انگل انسان بوده اند و حتي در اجساد موميايي شده هم شپشهايي پيدا شده است. در تمام جوامع وجود داشته وطبقات فقير و غني آلوده بوده اند. اولين بار دانشمندي به نام Macky   در سال 1907 ثابت كرد كه تب راجعه اپيدميك توسط شپش ها انتقال پيدا مي كند.سه سال بعد نيكل و همكارانش ثابت كردند كه تيفوس اپيدميك هم بوسيله شپش منتقل مي شود  تب خندق كه در جنگ جهاني اول عامل آلودگي بسياري از سربازان بود نيز توسط شپش انتقال مي يابد . شپش بدن در تمام نقاط دنيا پراكنده است و تمام نژادها را آلوده مي كند ولي در مناطق گرمسير ي چون پوشش كمتر است شپش نيز كمتر ديده مي شود ، بطور مثال وقتي بيماري به صورت اپيدمي در مناطق آفريقايي به چشم مي خورد بيماري در نواحي مركزي آفريقا متوقف مي شود چون افراد در آنجا پوشش خاصي ندارندپس فعاليت شپشها بيشتر در فصل سرما و در مناطق سردسير كه افراد داراي پوشش زيادي هستند و سطح بهداشت پايين بيماري سير انتشار نسبتا سريعي دارد. بيولوژي و سير تكاملي P.h. capitis   : در موهاي سر زندگي كرده و بيشتر در قسمت شقيفه و اطراف گوش و پشت سر كه موها پر پشت ترند و به ندرت در قسمت هاي كم مو و فرق سر ديده مي شود و بيشتر در بچه هاي دبستاني و سن زير دبستان كه تمايلي به كوتاه كردن موهاي سر ندارند و در مناطق با سطح بهداشت پايين ديده مي شود. شپش بدن در لباس انسان زندگي كرده و با پاهاي عقبي خود را به سطح داخلي لباس زير وصل مي كند و در درزها و محلهاي دوخت لباس زير و محلهايي كه لباس با بدن بيشتر در تماس است مثل دور يقه ، سرشانه ، زير بغل و مچ دست ، دور كمر شلوار و جايگزين مي شود . براي پي بردن به آلودگي اگر يقه را برگردانيم در صورتيكه آلودگي كم باشد تخم شپش يا رشك كه همان شپش نابالغ است ديده مي شود ودر صورتيكه آلودگي شديد باشد اگر لباس را از تن فرد خارج كنيم مي توان شپش بالغ  است منتها با اندازه كوچكتر و رنگ پريده تر دستگاه  ژنيتال كامل نشده پس از خروج از تخم چند با پوست اندازي كرده تا تبديل به حشره بالغ شود . شپش ها در طول عمر خود 3 بار تخم مي گذارند در هنگام تخمگذاري تار مو يا لباس را در بين چنگالش گرفته و به فواصل مختلف تخم را به الياف مو يا لباس چسبانده و در هنگام عبور تخم از مجاري تخمك گذاري از غدد ضميمه دستگاه ژنيتال ماده چسبناكي ترشح مي شود كه انتهاي تخم به اين ماده آغشته شده و در نتيجه سبب اتصال تخم از قسمت انتهايي به مو يا لباس مي شود اين ماده مانند سيمان Ciment  است كه در مجاورت هوا سخت تر شده و مشكل مي توان آن را جدا كرد . براي جدا سازي رشك از موي كودكان توصيه مي شود كه ابتدا موها را چرب كرده سپس با دست در مسير طول مو بكشند. تخم شپش رشك يا Nit ناميده مي شود و بيضي شكل و در يك طرف داراي دريچه است با منافذ ي براي هوا و جنين داخل تخم به اين طريق از اكسيژن براي رشد خود استفاده مي كنند  و بعدها اين منافذ به جنين براي خروج از تخم كمك مي كند بطوريكه جنين براي خروج دريچه را بلند كرده و خارج مي شود . رنگ تخم شپش سفيد است.    شپش سر 150-100 تخم و شپش بدن 2 برابر يعني 300-200 تخم مي گذارد . دوره نهفتگي تخم در شرايط متعارف معمولا يك هفته است ولي اگر هوا سرد باشد ممكن است تا سه هفته طول بكشد ولي اگر تا يك ماه تخمها باز نشوند ديگر هرگز باز نشوند ديگر هرگز باز نمي شوند . بهترين درجه حرارت براي باز شدن تخمها 29-22 درجه سانتيگراد است كه در اين درجه حرارت تخم در عرض 10 – 8 روز باز مي شوند و موجودي به نام نمق از آن خارج مي شوند كه كاملا شبيه بالغ است . نمف طي 3 مرحله پوست اندازي كه يك هفته و در شرايط متعارف 2 هفته  طول مي كشد تا به حشره بالغ تبديل شوند. تخمها در رطوبت زياد و خشگي كامل از بين مي روند.   نمف چون بلافاصله از خون تغذيه مي كند در صورتيكه تا 24 ساعت تغذيه نكند مي ميرد . در راسته شپشها آنچه كه مهم است اينكه حشره در تمام مراحل زندگي خونخوار است .   شپش بالغ هم به حرارت حساس است و در 22 درجه سانتيگراد تخمريزي نكرده و در 40درجه سانتيگراد تغذيه نمي كند كه اين نكته از ان جهت حائز اهميت است كه هر وقت درجه حرارت بيمار بلا مي رود شپش ها بدن وي راترك كرده و اطرافيان را آلوده مي كنند و زامني كه بيمار فوت مي كند و بدنش سرد مي شود نيز به همين ترتيب شپش براي تامين حرارت به طرف اطرافيان روي مي آورد . بهترين دجه حرارت براي شپش ها 30 درجه است و از اين خصوصيات مي توان در مبارزه حرارتي استفاده كرد بدين معني كه در زمستان لباسها را از بدن خارجو در معرض هواي آزاد قرار داد.   شپشها نسبت به گرسنگي مقاوم نيستند تخمگذاري شپش ها تا آخر عمرشان كه 40-35 روز است ادامه پيدا مي كند علت اجباري و دائمي بودن زندگي انگلي شپش نيز به خاطر عدم مقاومت آنها در برابر گرسنگي است  به همين دليل اين انگل بدن را ترك نكرده و محيط را نيز آلوده نمي كند و چون ارتباط مستقيم با بهداشت فردي دارد افراد از گفتن اينكه شپش دارند شرم دارند.   انتشار و پركندگي   وفور شپش ها و تماس مستقيم افراد در اماكن عمومي سبب انتشار آن مي شود.انسان به طور اتفاقي هم آلوده مي شود يعني به عنوان مثال اگر در مكاني بنشيند كه قبل از وي فردي حامل شپش نشسته باشد و نتيجتا چند شپش از بدن وي بجا مانده باشد وارد بدن شخص مي گردد ولي كلاا در بدن افرادي كه بهداشت را رعايت مي كنند محل مناسبي براي رشد شپش ايجاد نشده و بيمار نمي گردند. در مواقع آلودگي در سطح بدن تا 2000 شپش هم ديده مي شود و در بعضي گزارشات 30-20 هزار هم گزارش شده اين افراد در هر تماس 600-500 شپش را انتقال مي دهند.   شپشك عانه Ph.pubis   حشراتي هستند كوچك فاقد بال ، داراي بدني گرد (طول برابر عرض ) با پاهاي نامساوي ، معمولا در موهاي زير بغل ، سينه ، عانه ، اطراف مقعد ..و در آلودگي هاي شديد موهاي پا، ابرو ، مژه و كلاا در موهاي زير بدن ديده مي شود. داراي انتشار جهاني است ولي خيلي ناياب است كم تحرك و تنبل مي باشدو با فرو بردن ضمائم دهاني خود در پوست در يك مكان ثابت شده مرتب خونخواري كرده و مدفوع دفع كرده كه باعث خارش شديد در محل مي شود ، معمولا در افراد بالعغ ديده مي شود . انتشار آن فيزيكي افراد و استفاده از رختخوابهاي آلوده توالتهاي فرنگي انجام مي گيرد . اين حشره دور از بدن ميزبان قادر به زندگي نيست و در خارج از بدن ميزبان 12-10 ساعت بيشتر زنده نمي ماند زيرا تحمل گرسنگي را ندارد.   اپيدميولوژي   مسئله انتشار سريع شپش مربوط به زماني است كه اجتماع وضع عادي ندارد . مثل شرايط جنگ ، قحطي ، سيل ، زلزله كه مردم به ناچار به صورت دستجمعي زندگي مي كنند و شرايط را براي رشد و انتقال فراهم ميشود. شپش بين افرادي ديده مي شود كه وضع بهداشتي پاييني داشته و محل زندگي آنها نيز آلوده است . لباسهاي خود را عوض نمي كنند & بهرحال در حالت عادي محل زندگي اين افراد جدا از ديگران است ولي در شرايط استثنايي كه ذكر شد اين افراد ديگران همجوار شده و انتقال صورت مي گيرد.   بيماريزايي   سه بيماري توسط شپش انتقال مي يابد 1- تيفوس اپيدميك  2- تب راجعه اپيدميك 3- تب خندق   تيفوس اپيدميك   مهمترين بيماري منتقله توسط شپش تيفوس اپيدميك Epidemic typhus or Exanthamaticus thyphus  يا Louse borne thyphus  كه از زمانهاي قديم به صورت اپيدميهاي بزرگ شايع بوده و تلفات بالايي داشته است . اين بيماري بر حسب زمان و مكان وقوع ناگهاني اسامي مختلف به خود گرفته مقل تب جنگ ، تب فخطي ، تب زندان و …. شپش در اين بيماري علائم آنمي ، راكسيونهاي آلرژيك و پيامدهايي چون بيخوابي و ناراحتيهاي عصبي را سبب مي شود.   اولين بار نيكل و همكارانش انتقال اينبيماري را توسط شپش ثابت كردند بعد ها دو دانشمند به نامهاي ريكتز و پروازوك و همكارانش بر روي اين بيماري كار كرده اند و پي به رابطه بيولوژيك بين انگل و ميزبان بردند.و چون هر دو در حين تحقيق به تيفوس مبتلا شده و فوت كردند به افتخار اين دو دانشمند نام بيماري را Riketsia provazoky   تيفوس در زمانهاي جنگ تلفات سنگيني بجاي گذاشت بطوريكهشكست قواي بعضي از ممالك در جنگ جهاني اول و دوم به همين دليل بوده است . تنها 3 ميليون روسي در طي جنگ جهاني اول با اين بيماري از بين رفته اند . تيفوس بر خلاف انواع ريكتزيا ها انتشار جغرافيايي خاصي ندارد مخزن بيماري انسان است و شپش هم در تمام دنيا پراكنه است مناطقي كه بين دو اپيدمي عامل تيفوس را در خود نگه داشته مناطق كوهستاني هستند كه از سطح بهداشتي پاييني برخوردارند و موارد اندميكدر اين مناطق در موقع بهم خوردن وضع اجتماعي سبب بروز بيماري به شكل اپيدميك مي شود وفور شپش در مناطق  آندميك به حداقل ممكنه مي رسد.   هر دو نوع شپش در آزمايشگاه به يك نسبت آلوده مي شوند ولي در طبيعت نقش اصلي برعهده شپش تن است كه به سه دليل مي باشد. 1- تعدادش بيشتر است 2- طول عمر بيشتري دارد (تا حدي ) 3- حالت ولگردي بيشتري دارد. سير بيماري : پس از خونخواري شپش از شخص آلوده عامل بيماري وارد دستگاه گوارش شپش شده و در روده مياني يا معده شپش جايگزين مي شود و سپس تكثير پيدا كرده اين امر باعث اتساع و سرانجام پس از مدتي پارگي سلولها مي شود به اين طريق ريكتزيا وارد محوطه روده شپش آشكار مي شود و اين حشره در اقر زخم وسيع ايجاد شده در اثر تخريب ريكتزيا پس از 12-8 روز جان مي سپارد بنا بر اين عامل آلوده كننده مدفوع شپش است و شپش گرچه عامل بيماري را از راه گزش كسب مي كند ولي از راه گزش انتقال نمي دهد زيرا ضمائم دهاني و غدد بزاقي حشره هم آلوده نيستند اما آلودگي از طريق مدفوع شپش به 3 طريق به انسان منتقل مي شود: 1- آلوده شدن محل گزش يا زخم جلدي با مدفوع شپش 2- رسيدن انگشتان آلوده به مدفوع شپش به مخاط چشم 3- از طريق مخاط دستگاه تنفس و وقتي مدفوع آلوده خشگ شده و در فضا پخش گردد در اثر استنشاق وارد مخاط دستگاه تنفس مي شود. مدفوع خشک شده شپش تا 10 سال عامل بيماري را در خود نگه مي دارد .   بيماري تيفوس اپيدميك با فقر همراه بوده لذا شرايط غير بهداشتي مانند آب و هواي سرد ، استحمام غير كافي ، عدم شتشوي كافي البسه سبب تكثير شپش و در نتيجه سبب انتقال و انتشار بيماري شده كه سوء تغذيع و كمبود ويتامين ها و پروتئين ها از عوامل مستعد كننده بيماري مي باشند. تب راجعه   Relapsing fever   يكي ديگر از بيماريهاي منتقله به وسيله شپش ، تب راجعه شپشي Relapsing fever مي باشد. اين بيماري نيز به صورت اپيدميك انتقال يافته وحالت اندميك آن مانند تيفوس آندميك توسط كنه ها منتقل مي شود.   اين بيماري به صورت اپيدمي هاي كوچك و بزرگ از زمانهاي قديم وجود داشته كه يك بار نيز جهاني شد.   پيشرفت و شيوع اين بيماري به مقاومت نسبي ميزبان و شرايط اكولوژي و اجتماعي داشته كه سبب تكثيرو انتقال فراوان شپش مي شود . تراكم جمعيت ، سوء تغذيه پايين بودن بهداشت فردي بخصوص در استحمام و تعويض لباس بستگي دارد.   اين بيماري اولين بار توسط Macki  و همكارانش در سال 1907 روي اين بيماري تحقيق كرد و ثابت كردند كه اين بيماري توسط شپش ها منتقل مي شود.   عامل بيماريزا Borrelia recurentis  مي باشد. شپش با عمل خونخواري خود آن را از فرد بيمار كسب كرده ولي به هيچ وجه از طريق نيش آنها را منتقل نمي كند . وقتي شپش در روي بدن شخص آلوده خونخواري كرده عامل بيماري همراه با خون وارد دستگاه گوارش شده ، تعدادي از بورليا ها در دستگاه گوارش از بين رفته ولي تعدادي با عبور از دستگاه گوارش وارد محيط عمومي بدن شپش (حاوي همولنف) شده تكثير مي يابندبه همين دليل اگر پس از 24 ساعت بدن شپش را تشريع كنيم اثري از بورليا در دستگاه گوارش نمي بينيم.   عبور تعداد كافي از دستگاه گوارش و تكثير آن در همولنف شپش بطوريكه نه بورليا آسيب ببيند و نه  براي ميزبان آزار دهنده باشد دليل تطبيق خوب بين انگي و ميزبان است.   بورليا ها در مايع عمومي بدن در عرض 7-5 روز با تقسيم ساده تكثير حاصل كرده و بعد از 12-10 روز تعداد شان به حد اكثر مي رسد و در همانم حوطه بسته بدن شپش باقي مي ماند بنابر اين در اينجا نه غدد بزاقي و نه ضمائم دهاني و نه مدفوع شپش هيچكدام آلوده كننده نيستند و نيز مانند كنه ها انتقال از طريق تخم به نسل بعدي هم صورت نمي گيرد . لذا انتقال آلودگي از طريق تخمگذاري ،  مدفوع و گزش امكان پذير نيست بلكه به هرصورتي مانند كنده شدن شاخك ، له شدن شپش وازاد شدن همولنف آلوده با محلهاي گزش و يا زخمها ي جلدي انتقال صورت مي گيرد.   به همين دليل در جاهاييكه عادت به كشتن شپش بر روي سر  و يا له كردن آنها را در زير ناخن دارند بيماري داراي شيوع بيشتري است.از آنجاييكه هر شپش فقط مي تواند يك فرد را آلوده كند براي بروز اپيدمي نياز به تعداد بسيار زيادي از شپش است.   تب خندق Trench fever   يكي ديگر از بيماريهاي منتقله به وسيله شپش ،تب خندق Trench fever مي باشد كه به آن تب 5 روزه هم مي گويند. اين بيماري اولين بار در بين سربازاني كه در جنگ جهاني اول به علت شرايط جنگي در خندق بسر مي بردند به صورت اپيدمي بروز كرد. عامل بيماري  ريكتزيا كونتانا Ricketzia quintana گفته مي شود. با خونخواري از بدن فرد آلوده عامل بيماريزا وارد بدن  شپش شده و در داخل دستگاه گوارش در محيط روده تكثير مي يابد. ( بر عكس ريكتزيا پروازوكي كه وارد سلولهاي جدار روده مي شود.   عامل بيماريزا براي شپش كشنده نيست . هرچند شپش با خونخواري عامل بيماري را كسب مي كند ولي آن را با با گزش منتقل نمي كند بلكه تكثير مداوم عامل بيماريزا در روده باعث آلوده شدن مدفوع شپش شده و انتقال با مدفوع شپش صورت مي گيرد. در صورت تماس مدفوع شپش هاي آلوده با محلهاي گزش و زخمهاي سطحي بيماري منتقل مي شود.اپيدمي بيماري بستگي به وفور و فراواني شپش ها در جامعه انساني دارد .   اينها سه بيماري بوده كه توسط شپش منتقل مي شوند. لازم به ذكر است بيماريهاي منتقله به وسيله شپش به صورت اپيدميك بوده و گزش در انتقال بيماري آنها نقشي ندارد .   علاوه بر بورليا ها و ريكتزيا ها كه سازگاري خوبي با شپش پيدا كرده اند باكتريهاي ديگري نيز توسط شپش ها منتقل مي شوند ولي اكثر اين باكتريها در روده شپش ها از بين رفته و حتي سالمونلاهاي  (Salmonella)مولد بيماري تيفوءيد باعث مرگ شپش مي شود.   گاهي اوقات شپش ها به عنوان ناقل مكانيكي بيماري مطرح بوده بطوريكه بيماري زرد زخم مستقيما توسط شپش از فرد آلوده به شخص سالم منتقل مي شود.   علائم تحريكي كه توسط گزش شپش در افراد حاصل مي شود حائز اهميت است كه ممكن است شخص حساسيت زياد يا كمي از خود نشان دهد . معمول ترين اثر گزش ايجاد پاپولهاي كوچك يا جوشهاي ريز و كوچك قرمز رنگ با مركز دلمه خون است . دلمه خون جوش در اصل همان محل گزش و خونخواري شپش است.در افراد حساس اثر گزش تا چندين روز بر روي پوست باقي مانده و در افرادي با حساسيت كمتر در عرض كمتر از 3-02 روز از بين مي رود. گروهي از افراد به گزش شپش عادت كرده و گاهي وجود تعداد شپش را روي پوستشان احاس نمكنند. در اين گونه افراد در اثر گزش مداوم شپش پوستشان ضخيم شده و تغيير رنگ مي دهند و چون در افراد لااوبالي و ولگرد مشاهده مي شود به بيماري ولگردان نيز معروف است.   شپش ها في نفسه ايجاد بيماري نكرده اما چون افراد كثيف معمولا با خارش مداوم محل گزش ايجاد آلودگي هاي ثانويه مي نمايند و لذا  ايجاد درماتيتهاي شديد و زخمهاي چركي خصوصا در ناحيه سر مي نمايند.   در اثر گزش Phthrius pubis  لكه هاي آبي رنگي به قطر 3/0 – 2/0 ايجاد مي شود كه خاص اين حشره است .   مبارزه و پيشگيري   در مبارزه با شپش بخصوص در هنگام وقوع جنگ و زلزله و شرايط اضطراري ، بالا بردن سطح آگاهي مردم براي پيشگيري از آلودگي امري لازم و ضروري است . از آنجاييكه حشره فقط در سطح بدن افراد زندگي مي كنند و در خارج از بدن قادر به ادامه حيات نيستند بنا بر اين ريشه كن كردن اين حشره كار چندان مشكلي هم نيست و اين امر مستلزم رعايت بهداشت فردي & عدم استفاده از وسايل شخصي ديگران مانند خوله ، شانه ، برس و … و مبارزه جدي با آن مي باشد. اگر افراد مرتبا لباسهاي خود را عوض كنند و استحمام نمايند شپش به ماتب كم مي شود.   در مدارس بايد به دانش آموزان آموزش داد تا از وسايل شخصي ديگران استفاده نكنند.   براي مبارزه با شپش معمولا از دو روش فيزيكي و شيميايي استفاده مي كنند :   الف ) روش فيزيكي   از اين روش در هنگامي استفاده مي شود كه آلودگي كم بوده و از آنجاييكه حشرات خيلي زود به حشره كشها مقاوم مي شوند بايد در آلودگي هاي شديد و وسيع از آنها استفاده كرد در روش فيزيكي از طق مختلف استفاده مي كنيم كه عبارتند از :   1- جوشاندن البسه و وسايل غير قابل خواب شدن   2-  اطو كردن لباسها بخصوص در نواحي درزها و محلهاي دوخت   3- استفاده از اتوكلاو در بيمارستانها   4- ساده ترين راه استفاده نكردن از لباسها براي مدتي و نگهداري آن در بيرون در فصل زمستان و يا آفتاب داغ تابستان ، زيرا شپش به سرما و گرماي زياد و دوري از مواد غذايي بسيار حساس است.   5- كوتاه كردن موي سر در مورد شپش سر  و يا شانه كردن با شانه هاي مخصوص با دندانه هاي ريز   6- در مورد شپشك عانه تراشيدن موهاي زايد بدن   ب : روش شيميايي   در مناطقي كه وفور شپش بسيار بالاست و يا درهنگام جنگ و زلزله كه گاهي آلودگي از كنترل خارج مي گردد اين عمل سريع ، بي ضرر و موثر خواهد بود. البته به شرطي كه منجر به آلودگي محيط نشده از آلودگي مجدد نيز جلوگيري شود. براي اينكار معمولا از پودر استفاده مي شود منتها استفاده از پودر داراي اشكالاتي است كه از جمله لكه سفيد كه از خود به جا مي گذارد مانع از استعمال آن توسط افراد مي شود.       ساس   ساس ها       بطور کلي ساس ها موجودات مزاحمي بوده که از نظر انتقال بيماري داراي اهميت نيستند . هر دو جنس نر و ماده آن در تمام مراحل نمفي و بالغ خونخوار بوده  و در شب فعالند. و چون در هنگام خونخواري بزاق ترشح كرده ايجاد تحريك و خارش شديد مي كنند .   در طي روز در زمانيكه خونخواري صورت نمي گيرد نمفها و بالغين بي حركت در محلهاي تاريك و خشك مانند شكاف ها و درز لوازم چوبي منزل ، ديوارها ، سقف ها ، لابلاي كفپوشهاي چوبي، زير درز كاغذ ديواري ، بين تشك و تختخواب مخفي مي شوند .   ساسها هيچ بيماري را به انسان منتقل نمي كنند ولي گزش آنها ممكن است ايجاد كم خوني و آلرژي نمايد كه بستگي به حساسيت افراد و تعداد گزشهاي وارده دارد. ساس ها از راسته نيم سخت بالپوشان بوده كه به دليل داشتن نيش هاي دردناک و ناراحت کننده از نظر پزشكي اهميت پيدا مي کنند.   ساس ها انگل موقت و اجباري انسان بوده  که هر دو جنس نر و ماده آن در تمام مراحل عمر خونخوارند و از نظر ايجاد آزار و اذيت به انسان داراي اهميت مشابه مي باشند.       مرفولوژي :   بدن ساس ها مانند ساير حشرات از سه قسمت سر ، سينه و شكم تشكيل شده است                                 سر: تقريبا 5 ضلعي داراي يك جفت چشم در طرفين ويک جفت آنتن 4 بندي در جلوي سر . ضمائم دهاني از چهار تيغه تشكيل شده كه در داخل يك خرطوم قرار داشته كه در حالت استراحت در شكاف زير سر و بند اول سينه جاي مي گيرد. در موقع خونخواري از شكاف خارج و بطور افقي قرار گرفته و پوست را سوراخ كرده و عمل خونخواري را انجام مي دهد.   سينه : از سه بند تشكيل شده كه بند اول يا پروتوراكس به دليل داشتن يك جفت عضو بالشتكي به نام همي اليترHemilter  رشد زيادي كرده و روي بند مياني و انتهايي سينه را مي پوشاند    به هر بند سينه يك جفت پا وصل بوده كه بند آخر پا خود به سه بند كوچك تقسيم شده كه در انتها به يك جفت ناخن كوتاه ختم مي شود.   شكم : از هشت بند تشكيل شده و براي تشخيص نر از ماده مي توان از بندهاي انتهايي شكم استفاده كرد. در ماده انتهاي بدن بطور يكنواخت گرد و در نرها تيز مي باشد در اين محل دستگاه تناسلي نر قرار دارد.       در لبه داخلي بند چهارم در ماده ها كيسه اي وجود دارد به نام ارگان برلسBerlis organ كه مختص ساسها است  اين اندام محل جفت گيري يا رها شدن اسپرم به داخل بدن حيوان ماده است . ساس ها شش جفت منفذ تنفسي دارند كه در شش بند شكمي قرار دارد.       سير تكاملي :   ساس ماده بعد از خونخواري جفتگيري و تخمگذاري مي كند. ساسها بطور دسته جمعي زندگي كرده و غالبا به تعداد زياد در يك محل يافت مي شوند . ماده ها روزانه به تعداد 3-2 تخم در محل اختفاي خود مي گذارند اندازه تخمها 1 ميلي متر و به شكل مرواريد و به رنگ شيري با پوشش خيلي ظريف هستند تخمها در قسمت جلو بطور مشخص داراي خميدگي و در نوك تخم دريچه كوچكي به نام اپركولوم Operculum  هستند كه در موقع تفريخ يا شكفته شدن باز مي شود اين دريچه مختص ساس هاست.   تخم معمولا بعد از 6-5 روز چروكيده شده كه اين عمل باعث رانده شدن جنين به سمت جلو مي شود و در نهايت جنين دريچه را بلند كرده نمف از آن خارج مي شود و بلافاصله در پناهگاه خود مخفي مي شود. نمف خارج شده شبيه بالغ بوده ولي بسيار كوچكتر و ظريفتر و به اندازه يك ته سنجاق است .    تعداد تخم هر حشره ماده 150-100 عدد و گاهي بيشتر است كه به صورت دستجات 40-30 تايي مشاهده مي شود.تخم ساسها نيز مانند شپش ها چسبنده بوده و به همين جهت وقتي كه مي خواهند وسايل چوبي را تميز كنند بايد با برسهاي سيمي  محكم روي آن بكشند تا تخمها پاك شوند ساسها معمولا تخم خود را از قسمت خلفي مي گذارند ، تخمها بعد از 11-8 روز و در صورتيكه حرارت 27درجه سانتيگراد باشد در كمتر از 1 هفته باز مي شوند . اگر حرارت پايينتر باشد تفريخ تخمها به تاخير مي افتد بطوريكه در حرارت هاي پايين ممكنست تخمها تا مدت سه ماه زنده بمانند ولي باز شدن و شكفتن در حرارت پايين تر از 14 درجه صورت نمي گيرد .   ساسها گرسنگي را سالها ( تا550 روز )تحمل مي كنند. خونخواري همواره در هنگام شب خصوصا قبل از طلوع آفتاب صورت مي گيرد. ولي گاهي در طول روز در اطاقهاي خيلي تاريك و حتي در مكانهاي روشن خونخواري مي كنند ، مدت خونخواري 8-4 دقيقه طول مي انجامد و چون در هنگام خونخواري بزاق ترشح كرده ايجاد تحريك و خارش شديد مي كنند و در صورتيكه خونخواري كامل انجام گيرد مقداري از بزاق تراوش شده را مكيده و لذا خارش آن كمتر مي شود.   در زمانيكه خونخواري صورت نمي گيرد نمفها و بالغين بي حركت در محلهاي تاريك و خشك مانند شكاف ها و درز لوازم چوبي منزل ، ديوارها ، سقف ها ، لابلاي كفپوشهاي چوبي، زير درز كاغذ ديواري ، بين تشك و تختخواب مخفي مي شوند .    ساسها داراي بوي خاصي هستند كه نتيجه ترشح غدد موجود در بند سوم سينه آنها مي باشد كه توسط مجرايي در انتهاي خلفي پاي عقبي به خارج دفع مي شود. ساسها داراي متامرفوز ناقص Hetrometabole هستند. ساسها داراي 5 مرحله نمفي بوده كه در هر مرحله يك بار يا بيشتر خونخواري مي كنند دوره نمفي 8-5 هفته به طول مي انجامد ودر شرايط سرد در صورت عدم دسترسي به ميزبان اين مدت ممكن است طولاني شود.نمف هاي خارج شده به رنگ زرد روشن و خيلي كوچك و شبيه بالغين هستند در صورت نبودن انسان ساسها ممكن است از حيواناتي مانند موش ، خرگوش ،خفاش ، كبوتر و حتي مرغ و خروس و ساير پرندگان خونخواري نمايند. زنده ماندن ساسها به دو عامل حرارت و رطوبت بستگي دارد. در شرايط آزمايشگاهي تا 4 سال هم زنده مي ماندند. سير تكاملي ساسها در تابستان 12-6 هفته و و در هواي سرد طولاني شده بطوريكه در دماي زير 14 درجه تخمها باز نشده و در دماي 13 درجه تغذيه آنها متوقف مي شود.    روش جفتگيري ساسها با ساير موجودات تفاوت داشته بدين ترتيب كه پنيس وارد منفذ تناسلي ماده نشده بلكه جلد را سوراخ كرده و وارد اندام برلس كه در سطح شكمي ماده قرار دارد مي شود اندام برلس مانند كيسه جفت گيري عمل كرده پس از 2-1 ساعت اسپرماتوزوا اين كيسه را ترك كرده وارد هموسل ماده مي شود و از آنجا به اويداكت مهاجرت كرده و به طرف تخمدانها حركت مي كند.   با بازديد از شكافها و درزهاي خانه و ديدن ساس زنده و يا نمف و يا تخم يا پوسته آنها مي توان پي به وجود آنها برد علاوه بر اين ، لكه هاي كوچك و قهوه اي يا سياه  بر روي ملافه ، كاغذ ديواري و ديوارها نيز مي توان پي به وجود آنها برد. همراه با اين لكه ها معمولا خون مي باشد كه هنگام تغذيه دفع مي شود   ساسها اعم از نمف و بالغ شب از محل استراحت خود خارج شده و بعد از خونخواري جهت هضم خون مجددا به محل استراحت خود مراجعت مي كنند . خونخواري از روي لباس يا ملافه صورت مي گيرد و ساسها موقعيكه تحريك مي شوند سريع حركت كرده و چون فاقد بال هستند داراي قدرت انتشار محدودي مي باشند و انتقال آنها توسط لوازم منزل ، وسايل خواب و … لوازم دست دوم صورت مي گيرد.   نقل و انتقال : ساسها توسط اجناس دست دوم خريداري شده و يا  وسايل چوبي كرايه اي مثل ميز و صندلي مجالس صورت مي گيرد . يك ساس بالغ مي تواند يك كلني ساس بوجود بيايد.       اهميت پزشكي :   ساسها هيچيك از بيماريها را به انسان منتقل نمي كنند ولي به علت ارتباط نزديك با انسان احتمالا  در انتقال برخي از بيماريها موثر باشند. گزش آنها ممكن است ايجاد كم خوني و آلرژي نمايد كه بستگي به حساسيت افراد و تعداد گزشهاي وارده دارد. در مناطقي كه ساس زياد وجود دارد بچه ها حالت رنگ پريده و پف كرده دارند كه مربوط به گزش ساسها است . همچنين در اثر تداوم گزش ناراحتيهاي عصبي ، بي خوابي و كم خوني بوجود مي آورد       نقل و انتقال :   ساسها توسط اجناس دست دوم خريداري شده و يا  وسايل چوبي كرايه اي مثل ميز و صندلي مجالس صورت مي گيرد . يك ساس بالغ مي تواند يك كلني ساس بوجود بيايد ساسها داراي بوي خاصي هستند كه نتيجه ترشح غدد موجود در بند سوم سينه آنها مي باشد.       روش مبارزه:   اساس مبارزه با اين حشرات انجام سمپاشي ابقايي در داخل اماکن بوده وبايستي عمل سمپاشي را صبح زود انجام داد . مناطق مورد سمپاشي شامل قسمتهاي مختلف تختخواب ، تشکها ، وسايل چوبي ، پشتي ها و کليه درزها و شکافهاي موجود در کف اتاق و ديوارها مي باشد.  
برچسب‌ها: موريانه ها حشرات بالدار يا بي بال, گونه موريانه, شبيه به مورچه, تخم شپش يا رشك, شپشك عانه
ادامه مطلب

 

شناسایی و توصیف تعدادی از دوبالان زیان آور قارچ خوراکی           

شناسایی و توصیف تعدادی از دوبالان زیان آور قارچ خوراکی دکمه ای (Agaricus bisporus) در منطقه کرج

طالبی علی اصغر,زمانی عباس علی,محمدی گل تپه ابراهیم

 طی مطالعات انجام شده در طول ماههای تیر تا آذر سال 1379 سه گونه از دوبالان (Diptera) به عنوان آفت قارچ خوراکی دکمه ای،Agaricus bisporus Lange  در مراکز پرورش قارچ خوراکی کرج شناسایی و توصیف شدند که عبارت بودند از : (Sciaridae)،Lycoriella auripila Winnertz، (Phoridae)،Megaselia halterata Wood  و(Scatopsidae) ،Coboldia fuscipes Meigen  گونه های L. auripila و M. halterata برای اولین بار از ایران گزارش می شوند و از مهمترین آفات قارچ خوراکی دکمه ای محسوب می شوند. حشرات کامل گونه L. auripila از طریق رگبار R1 که فقط به اندازه نصف طول رگبال Rs می باشد و زواید قلاب مانند انتهای شکم نرها از سایر گونه های این خانواده متمایز می شوند. گونه M. halterata از طریق وضعیت قرار گرفتن موهای روی صورت، رگبال کناری (C) کوتاهتر از نصف طول بال، لوله مخرجی کوتاه و وجود دو موی بلند بر روی ترژیت نهم شکم نرها از سایر گونه های خانواده Phoridae قابل تشخیص است و گونه C. fuscipes با وجود رگبال Cu2 خمیده، اسکلریت روزنه تنفسی بزرگ و دنباله اسکلریتی ترژیت هفتم شکم نرها از سایر گونه های خانواده Scatopsidae متمایز است. در این تحقیق خصوصیات مرفولوژیک هر سه گونه توصیف شده است.

روشهای رده بندی جانوران   

هدف رده‌بندی جدید نه تنها توصیف ، تشخیص و مرتب کردن موجودات در سطوح مناسب است ، بلکه شامل درک تاریخ تکامل و مکانیزهای آنها نیز می شود. روشهای اولیه به طور عمده تنها بر خصوصیات مشاهده شده استوار بودند و به تفاوتهای زیر گونه ای توجه نداشتند. بنابراین بسیاری از گونه ها به وسیله یک یا تعداد محدودی نمونه شناسایی می شوند. در حال حاضر توجه زیادی به تقسیم بندی فرعی گونه ها مانند زیر گونه و جمعیتها مبذول می گردد. گونه مرفولوژیکی سابق اکنون گونه بیولوژیکی نامیده می شود که خصوصیات اکولوژیکی ، ژنتیکی ، بیوشیمیایی و سایر خصوصیات را شامل می شود. همه این روشهای جدید در توضیح ساختار واقعی گونه و موقعیت تکاملی آن سهم بزرگی دارند. ولی از آنجایی که اغلب روشهای جدید به روشهای خاص نیاز دارند این روشها نیز مستلزم پاره ای مسائل می باشند ، شرح مختصری از تمام روشهای رایج در رده بندی ارائه می شود :

1- روش مرفولوژیکی

صفات مرفولوژیکی مهم مانند اندامهای تناسلی خارجی ، شاخکها ، بالها ، تعداد و نحوه پراکنش موها و غیره در نمونه های بالغ بیشتر در بین بند پایان ، هنوز در مطالعات رده بندی ما غالب هستند. در عصر رده بندی جدید به منظور درک ساختار ظریف صفات متعدد مورفولوژیکی روشهای جدید کشف شده اند. این روشهای جدید به کشف خصوصیات جدید و قابل اعتمادتر منجر شده اند. استفاده از اسکن میکروسکوپهای الکترونی در مطالعات رده بندی بندپایان و سایر بی مهرگان افزایش یافته است. این میکروسکوپ از طریق تهیه تصاویر تقریبا سه بعدی با بزرگ نمایی مفید پنجاه تا ده هزار برابر اطلاعات عالی درباره سطح نمونه ارائه می دهد. بسیاری از صفات ریز در حشرات و کنه های گیاهی و حیوانی و سایر بندپایان کوچک وجود دارند که با استفاده از استرئومیکروسکوب بخوبی قابل بررسی نیستند و باید تنها در چنین بزرگنمایی زیادی مطالعه شوند. تصاویر سه بعدی خیلی بزرگ در کشف صفات جدید و بعلاوه در آشکار کردن جزئیات نا مشخص صفات شناخته شده متعد کمک زیادی می کنند.

2- روش جنین شناسی و مراحل نابالغ

در تمامی افراد ، طی رشد جنینی تغییراتی در الگوهای صفات بروز می کند. چنین تغییراتی در گروهایی که افراد آن مراحل مختلف مرفولوژیکی کاملا متفاوتی را طی می کنند ، کاملا مشهود است. نمونه بسیار خوب به وسیله موجودات دارای مراحل چند شکلی مناسب ارائه می شود که رشد آنها شامل چند مرحله جوان مشخص است که هر یک به وسیله یک پوست اندازی متمایز می شود. توصیف رده بندی نه تنها بر اساس خصوصیات مرفولوژیکی افراد بالغ بلکه بر اساس مجموع خصوصیات همه مراحل است.

3- روش اکولوژیکی

شاید قدیمیترین کوشش ثیت شده استفاده از اطلاعات اکولوژیکی در طبقه بندی به وسیله افلاطون باشد که او از زیستگاه آبی ، خاکی یا هوایی به عنوان خصوصیت اصلی استفاده کرد. اما ارسطو اولین فردی بود که به طور جدی به اهمیت چنین خصوصیاتی در طبقه بندی حیوانت فکر نمود. او حتی آزادانه از آنها در طبقه بندی خود استفاده نمود. اکنون این امر محقق است که هر گونه در طبیعت دارای کنج اکولوزیکی ( نیچ) خاص خودش می باشد و از نظر ترجیح غذایی ، فصل تولید مثل ، مقاومت در برابر عوامل فیزیکی مختلف و غیره از نزدیکترین وابستگانش متفاوت است. وقتی که دو گونه نزدیک به هم در یک محیط مشترک همزیستی دارند ، آنها از طریق خصوصیات کنج اکولوژیکی خاص گونه ای از رقابت کشنده اجتناب می کنند. گونه های خیلی وابسته ای هستند. که در مکانها و زیستگاهای طبیعی متفاوت زندگی می کنند که در چنین مواردی ممکن است خصوصیات اکولوژیکی بسیار شبیه هم داشته باشند یا اینکه در یک زیستگاه بطور مشترک زندگی کنند و هر یک دارای غذای متفاوتی باشند یا به بیان دیگر از رقابت بین گونه ای اجتناب ورزند.

4- روش رفتاری

استفاده از خصوصیات رفتاری در رده بندی حیوانی یک روش نسبتا جدید است. این روش یکی از مهمترین منابع اطلاعات رده بندی به شمار می رود. این خصوصیات در جدا کردن گونه های نزدیک به هم کمک بزرگی می کنند. رفتار شناسی مقایسه ای در بهبود طبقه بندی پرندگان ، حشرات ( مخصوصا سیرسیرکها ، زنبورها و بعضی سوسکها ) قورباغه ها ، ماهیها و غیره بسیار مفید بوده است. این صفات به طور ژنیتیکی تعیین می شوند و مانند صفات مرفولوژیکی از نسلی به نسل بعد انتقال می یابند ، بنابراین این صفات به عنوان مکانیزمهای جدا کننده و شروع سازگاریهای جدید نقش بزرگی ایفا می کنند.

وسایل ضبط دقیق صدا و سونوگرافی در مجزا نمودن گونه های نزدیک به هم پرندگان و سایر حیوانات کاملا مفید بوده اند.

5- روش سلول شناسی

این روش مطالعات زیر را شامل می شود :

الف- مکملهای ژنتیکی

شامل ژنوم ( DNA در هسته ) و پلاسمون ( DNA در ارگانلهای سیتوپلاسمی ) می باشد. دزواکسی ریبونوکلئیک اسید ماده اصلی توارث است. اعتقاد بر این است که اگر ترکیب DNA در تمام گونه ها شناخته شود ، سیر تکاملی آنها کاملا روشن خواهد شد. همین طور اعتقاد بر این است که مقدار DNA در هر دسته از کروموزومها برای هر گونه ثابت است. اما هنوز مشخص نشده است که نسبت محتوای DNA کروموزومها به تنوع اندازه بندهای هتروکروماتیک یا ارتباط آنها با تفاوت ضخامت در متافاز نسبت دارد. حتی در حال حاضر مقدار معینی از DNA و پروتئین که در میتوز تحریک می شوند تا در تعداد معینی از کروموزومها انتشار یابند. معلوم نیست.

ب- دورگ گیری DNA :

کشف اینکه دو رگ گیری بین اجزاء تک رشته ای DNA از منابع مختلف امکان پذیر است ، یک روش فیزیکوشیمیایی را برای سنجش ارتباطات ژنتیکی بین گونه ها فراهم می کند. در این نوع از مطالعات DNA استخراج شده از یک موجود در لوله آزمایش با لاینهای سلولی از سایر موجودات دو رگ گیری می شود. این روشهای پیوند DNA نوید بخش حل مسائل پیچیده رده بندی می باشند. روابط رده بندی اینها به وسیله Hoyer et al. بخوبی بررسی شده است. گزارشهای فسیلی ناقص در بسیاری از گروهای حیوانی ممکن است در طی مطالعات مربوط به حل مشکلات تکاملی با فیلوژنتیکی ، مسائلی را مطرح نماید.

ج- مطالعات کاریوتیپ شناسی

سلول شناسی کروموزومی بیشتر به وسیله متخصصین رده بندی گیاهی تا متخصصین رده بندی حیوانی مطرح شده است. شالوده رده بندی کروموزومی زمانی بنا نهاده شد که مسائل تشخیص کروموزومی پذیرفته شد و نظریه کروموزومی توارث ایجاد شد. کاریوتیپ توسط تعداد ، اندازه و شکل خارجی کروموزومها مشخص می شود و یک خصوصیت ثابت و قطعی هر گونه می باشد. تعداد ، شکل و نحوه جفت شدن کروموزومها ممکن است با استفاده از روشهای مختلف تشریح و رنگ آمیزی تعیین شود. رده بندی کروموزومی می تواند بخوبی در تعیین روابط فیلوژنتیکی گروها و بعلاوه در جدا کردن گونه ها خویشاوند مفید باشد.

تحول روشهای اصلاح شده در خلال سی سال گذشته کار با کروموزومها را بسیار راحت نموده است. امروزه کار کردن با گروههای مشکل مانند پستانداران ، پرندگان و حشراتی از قبیل پروانه ها نیز امکان پذیر شده است. در حال حاضر کاریوتیپ معتبرتری برای در حدود هزار گونه از پستانداران چند صد گونه از ماهیان ، دوزیستان ، خزندگان و پرندگان وجود دارد. تعدادی از مجموعه گونه ها مخصوصا در پستانداران و دوزیستان راسته Urodela تجزیه شده اند.

6- روش بیوشیمیایی

این روش نیز به طور وسیع در گیاهان بیشتر از حیوانات مطالعه شده است. استفاده از این قبیل صفات در رده بندی اولین بار در سال 1813 به وسیله کاندول برای جدا کردن گونه های نزدیک به هم گیاهان شروع شد. امروزه این حقیقت کاملا شناخته شده است که متابولیسم یک موجود مجموعه ای از تغییرات شیمیایی است و مرفولوژی ، رفتار و اکولوژی یک موجود باید به متابولیسم آن وابسته باشند. حیوانات حاوی تعداد زیادی از ترکیبات پیچیده مانند هورمونها ، آنزیمها و سایر پروتئینهای دارای پپتیدها ، اسیدهای نوکلئیک ، اسیدهای آمینه و قندها هستند. تکنیکهای رده بندی بیوشیمیایی احتمالا کمتر تحت تاثیر مستقیم عوامل محیطی قرار می گبرند و نسبت به بسیاری از تجزیه و تحلیلهای مرفولوژی متداول اختلافات ژنتیکی را بهتر منعکس می نمایند. کار اصلی متخصص رده بندی بیوشیمیایی مقایسه و مقابله ترکیبات هم ردیف با نقش مشابه در گونه های مختلف حیوانی با توجه به خصوصیات و توزیع آنها در اندامهای مختلف بدن است. بنابراین گونه ها را می توان بر اساس توالی های آمینواسید در پروتئین های یک موجود و بر اساس اختلافات موجد در گونه های مختلف از یکدیگر متمایز کرد. Crick آنرا رده بندی پروتئینی نامید. این اعتقاد نیز وجود دارد که تغییرات و ساختمان آنزیم می تواند در کشف گونه های جدید کمک نماید. Lahni آنرا رده بندی مولکولی نامید. رده بندی مولکولی در اصل شامل توالی نوکلئوتیدها در پلی نوکلئوتیدها بود. Turner ترجیح داد که آن را به دو نوع رده بندی مولکولهای کوچک و رده بندی مولکولهای بزرگ تقسیم نماید. رده بندی مولکولهای کوچک به توزیع و روابط بین سنتز حیاتی ترکیبات با وزن مولکولی کوچک مانند اسیدهای آمینه آزاد ، آلکاسیدها ، ترپنها و فلاونوئیدها تکیه می کند ، این ترکیبات معمولا تحت عنوان ترکیبات ثانویه نامیده می شوند. این روش بویژه در حل مسائل رده بندی در جایی که دورگ گیری یک عامل باشد مناسب است. رده بندی مولکولهای بزرگ در ارتباط با مولکولهای پلی مری مانند DNA و RNA ، پلی ساکاریدها و پروتئینها می باشد. این روش در حل پاره ای از مسائل پیچیده تر رده بندی بخصوص آنهایی که روابط بین سطوح بالاتر را شامل می شوند ، مناسب است.

بنابراین در حال حاضر روش بیوشیمیایی به طور قطعی در حل بسیاری از مسائل رده بندی مفید است. اما این روش در بسیاری از موارد نیز مفید نیست. بعلاوه چنین مطالعاتی فقط در مورد موجودات در قید حیات امکان پذیر است و بنابراین ردیابی مسیر تاریخ تکاملی مشکل است. روش بیوشیمیایی نمی تواند با توجه به فیلوژنی موجودی که گزارشهای فسیلی آن نامناسب یا وجود ندارد به قضاوت قطعی منجر می شود. بیشتر کارهای رده بندی بیوشیمیایی فقط بر اساس اختلافات کمی و کیفی مواد تشکیل دهنده تمام بدن موجودات یا یکی از بافتهای آنها ست. صفات مرفولوژیکی مانند خصوصیات شیمیایی نیز متغیر هستند. درک صحیح روابط رده بندی موجودات برای آشکار کردن تنوع الگوهای بیوشیمیایی نیازمند مقایسه تعدادی از خصوصیات بیوشیمیایی در ترکیب با صفت دیگری است صرفا بر اساس یک صفت بیوشیمیایی ممکن نیست. نظر به اینکه پروتئینها و اسیدهای نوکلیئیک یک تخمین معتبر هر چند غیر مستقیم از درجه همانندی ژنتیکی بین حیوانات را فراهم می کنند ، برای درک روابط رده بندی حیوانات مقایسه خصوصیات مختلف اجزاء شیمیایی تشکیل دهنده مناسبتر از سایر اجزاء تشکیل دهنده است. انتشار اسیدهای آمینه آزاد در اندامهای مختلف حشرات نسبت به وجود یا عدم وجود محض یا تراکم آن در کل بدن یا یکی از بافتهای بدن حیوانات از ارزش رده بندی بالاتری بر خوردار است.

انواع روشهای شیمیایی

این مطالعات به پنج روش ایمنی شناسی ، کروماتوگرافی ، الکتروفوز ، اسپکتروفتومتری و بافت شناسی شیمیایی انجام می شوند. همه این روشها در ارتباط است با مشخص کردن ترکیبات شیمیایی بافتها و سرم خون که مواد شیمیایی لازم برای تغذیه سلولها هم در رشد و هم تولید مثل حمل می کند.

الف- روش ایمنی شناسی

این روش بر واکنش ته نشینی ( رسوب ) استوار است که برای مطالعه آنتی ژنهای محلول مانند آنهایی که در سرم حیوانی یا ترشحات بافت گیاهان یا حیوانات وجود دارند ، ترجیح داده می شود. این روش اولین بار به وسیله Rudolph Krauss در مورد میکروارگانیزمها کشف شد. استفاده از آن براساس این حقیقت است که : پروتئینهای یک موجود در برابر پروتئینهای موجود خویشاوند به طور قویتری با آنتی بادیها واکنش نشان خواهد داد تا در برابر پروتئینهای موجود با درجه خویشاوندی کمتر. یک آنتی ژن ( معمولا یک پروتئین ) ، وقتی به یک حیوان تزریق شود حیوان را به تولید ترکیباتی تحریک خواهد کرد ، آنتی بادیها با درجه اختصاصی زاید در برابر مواد تزریق شده در واکنش نشان خواهد داد. حیوانات دارای آنتی بادی مصون در نظر گرفته می شود و فرآیند ایمن سازی ، زمانی که با نسبت مناسب آنتی ژنی محلول با سرم مصون مخلوط شود به وسیله تشکیل یک رسوب آشکار می شود. با استفاده از این روش تعیین اینکه یک آنتی ژن مختص یک جنس ، گونه هایی از جنس ، یا حتی نژاد بخصوصی در یک گونه است و یا واکنشهای آمیزشی را نشان می دهد نیز امکان پذیر است.

اگر چه این عمل بیش از نیم قرن مورد استفاده بوده ، تا کنون به حد مورد انتظار برای ما مفید نبوده است.

ب- کروماتوگرافی

روشی است که به وسیله آن می توان اجزای یک مخلوط مرکب را مجزا و شناسایی نمود. این روش بر اساس مقادیر متفاوتی است که ترکیبات در یک مخلوط مضاعف در طول یک محیط متخلخل مانند قطعه ای از کاغذ ( کروماتوگرافی کاغذی ) یا ستون از پودر گچ ( کروماتوگرافی ستونی ) حرکت می کنند. کروماتوگرافی کاغذی به طور گسترده برای مقایسه ترکیبات شیمیایی گونه های نزدیک به هم ، مخصوصا با توجه به اسیدهای آمینه و پپتیدها در تیمار نینهیدرین و پورین ها و پیریمیدین ها یا سایر ترکیباتی که نور ماوراء بنفش را جذب یا عبور می دهند ، مورد استفاده بوده است. مواد مورد تجزیه به دو روش کلی تهیه می شوند. یا قطعاتی از بافتها یا حیوانات کوچک کامل به طور مستقیم بر روی فیلتر کاغذی فشرده و له می شوند یا عصاره هایی تهیه می شوند که پروتئینهای محلول در آنها ته نشین شده باشد به طوری که محلول حاصله تنها شامل اسیدهای آمینه و پپتیدهای کوچک باشد.

ج- الکتروفورز :

این روش نیز شامل حرکت مشابه مواد حل شده از طریق یک محیط ثابت می باشد اما در اینجا حرکت در اثر اختلاف پتانسیل الکتریکی را حاصل می شود. این روش بر اساس این حقیقت است که : اجزاء مخلوط مقادیر متغییر بار الکتریکی را حمل می کنند و بنابراین در محلول نمکی که یک جریان الکتریکی ازآن عبور داده می شود در سرعتهای مختلف حرکت خواهند کرد. این روشها اولین بار به وسیله Tiselius برای تشخیص اجزاء مرکب سرم پروتئینها که تحت تاثیر یک جریان الکتریکی در یک محلول نقل مکان می کنند استفاده شد. این روشها تا حد زیادی بهبود یافته اند بطوری که امکان مجزا شدن تعداد زیادی از پروتئینهای مختلف در یک سیانین وجود دارد. امروزه برای مطالعه ترکیبات مولکولی پروتئینهای پیچیده ، انواع مختلفی از روشهای الکتروفورز وجود دارد.

در الکتروفوز کاغذی مخلوط مورد تجزیه بر روی یک نوار کاغذی که قبلا به وسیله محلول نمکی مرطوب شده ریخته می شود. انتهای نوار در داخل ظرفی که با محلول پر شده است قرار داده می شود. یک الکترود در داخل هر ظرف فرو برده می شود و جریان مستقیم از داخل محلول عبور داده می شود. اجزاء متفاوت بر اساس بار الکتریکیشان با سرعتهای مختلف جابجا می شوند. زمانی که ترکیبات مجزا شدند ، تشخیص آنها به روشهای مختلف انجام می شود. کاغذ ، به خاطر کیفیت بالای جذب مولکولی ، اندازه متغییر خلل و فرج ، جریان شدید انتقال الکترونی بافر ، در ابتدا توسط ژل آگار ، سیس نشاسته و اخیرا به وسیله ژل آکریل آمید جایگزین شد. هر یک از این عوامل باعث بهبود در افزایش تمایز مولکولهای بزرگ می شوند. محیط نشاسته و آکریل آمید بعد دیگری را در جدا سازی پروتئین ایجاد کردند.

د- اسپکتروفتو متری با اشعه مادون قرمز:

این روش بر اساس جذب نورمادون قرمز به وسیله مواد بیولوژیکی استوار است. بنابراین الگوهای تشکیل شده بر اساس ترکیب شیمیایی آنها می باشد و باعث روشن شدن بسیاری از جنسهای مهم رده بندی می شود. این روش تا کنون بیشتر در مورد میکروارگانیزمها به کار رفته است.

ه- مطالعات بافت شناسی شیمیایی :

هنگامی که بافتهای کسانی از گونه های مختلف حیوانی وظیفه مشابهی را در ظاهر نشان دهند ، ممکن است بین آنها اختلافات بیوشیمیایی مشاهده شود که می تواند از ارزش رده بندی برخوردار باشد. این صفات نیز می توانند در تشخیص گروه بندیهایی در سطوح پائینتر از گونه نیز کمک نمایند. روشهای بافت شناسی شیمیایی شامل تکنیکهای ظریف مشخص و واکنشهای خاص رنگ آمیزی می باشد. روش تثبیت ماده در این قبیل مطالعات دارای اهمیت زیادی است ، به طوری که نباید نسبت به آنچه در حالت زنده وجود دارد ، تغییرات شیمیایی روی دهد. این روشها در تجزیه کیفی و نیمه کمی پروتئینها ، اسیدهای آمینه آزاد ، آنزیمها ، کربوهیدراتها ، مایعات و اسیدهای نوکلئیک حاوی یونهای فلزی به کار رفته است. برای رنگ آمیزی از رنگها مختلفی استفاده می شود تا این خصوصیات بهتر درک شود. استفاده از میکروتومهایی که به طور مستقیم از بافتها مقطع می گیرند و بویژه میکروسکوپهای الکترونی این مطالعات را معنی دارتر کرده است. این روش وقتی با سایر خصوصیات ترکیب شود ، قادر است در استنباط روابط رده بندی بین گروهای مختلف حیوانی نیز کمک بزرگی بنماید.

7- رده بندی عددی

رده بندی عددی وابستیگیها یا مشابهت های بین واحدهای رده بندی و مرتب کردن این واحدها در داخل گروههای رده بندی بر اساس وابستگیهایشان می باشد. پاره ای از محقیقین واژه تاکسی متریک را ترجیح می دهند. در دو واژه دیگر تاکسونومتریک و تاکسومتری نیز مورد استفاده می باشند ، اما بین تاکسی متریک و تاکسی متری رقابت وجود دارد.

از حیث تعداد، رده‌بندی عددی بر اصول Adanson استوار است. این مفهوم بر استفاده از حداکثر تعداد خصوصیات و همچنین تمام آنهایی که هم وزن هستند استوار است. واحدهای رده بندی مجزا می توان به واسط همبستگی خصوصیات گوناگون در گروههای مختلف مورد مطالعه ایجاد کرد ، اما هنوز در مورد تعداد خصوصیات مود استفاده در این روش اختلاف نظرهایی وجود دارد. استفاده از حداقل شصت صفت ، Moss از135 تا 146 صفت در حالی که Steyskal حداقل از هزار صفت بویژه در مورد حشرات را ترجیح می دهند.

اکثریت کارهای انجام شده در رده بندی عددی در ارتباط با طبقه بندی در مفهوم شناخت گروهی است. این محققین تا اندازه زیادی از مطالعاتشان طرفداری کرده اند و در حل مسائل طبقه بندی بیولوژیکی بسیار مدعی هستند.

8- رده بندی افتراقی

رده بندی افتراقی اولین بار توسط Wimble بعنوان یک روش شناسی برای ترکیب اندازه گیریها ، شاخصها و فراوانیهای چند گانه در یک متغییر مرکب پیشنهاد شد ، عمل رده بندی این روش در تمام موقعیتها ، متوسط تغییر با فاصله از یک واقعیت کلی را ارزیابی می کند. این روش به محقق اجازه خواهد داد که سرعتهای تغییر با فاصله ( تفاوت ) چند صفت را جمع کند تا نواحی تمایز درون یک واحد رده بندی را نشان دهد.ظاهرا تنها تعداد معدودی از زیست شناسان از این روش استفاده کرده اند ، از قرار معلوم این موضوع به علت پر زحمت بودن روشهای مطرح شده توسط Wimble برای بدست اوردن تفاوتهای بین یک دسته از صفات می باشد. با توسعه روشهای محاسباتی جدید اکنون این عیب می تواند برطرف شود.

رده بندی افتراقی می تواند در مطالعات اکولوژیکی نیز مورد استفاده قرار گیرد ، چون لازم نیست متغییرها خصوصیات یک موجود باشند ، بلکه ممکن است تراکم گونه ها در درون مجامع مختلف یا درصد فون و فلور با ویژگیهای خاص باشد.

منبع به نقل از اصول رده بندی جانوری تالیف : وی. سی. کاپور

ترجمه : دکتر احد صحرا گرد (عضو هیات علمی دانشگاه گیلان) دکتر جلیل حاجی زاده (عضو هیات علمی دانشگاه گیلان)

 

 

برچسب‌ها: حشره, حشرات, سر, دم, پا
ادامه مطلب

   فون بندپایان شکارگر سفید بالک ها                        فون بندپایان شکارگر سفید بالک ها (Homoptera: Aleyrodidae) در استان های مازندران و گلستان ارزیابی قدرت شکارگری آنها   قحاری حسن, استوان هادی   بر اساس نمونه برداری های انجام شده طی سال های 1378 تا 1382 از مناطق مختلف استان های مازندران و گلستان در رابطه با  شناسایی بندپایان شکارگر سفید بالک ها (Homoptera: Aleyrodidae) ، 64 گونه شکارگر از دو رده ی کنه ها (Acarina) و حشرات به عنوان دشمنان طبیعی سفید بالک ها جمع آوری و شناسایی شدند و توسط متخصصین صاحب نظر مورد تایید قرار گرفتند. کنه های جمع آوری شده شامل 4 گونه بود که همگی به خانواده های Phytoseiidae از راسته Mesostigmata تعلق داشتند. حشرات شکارگر به راسته های سخت بالپوشان(Coleoptera) ، سن ها (Hemiptera)، بالتوری ها(Neuroptera) ،دوبالان (Diptera) و بال ریشک داران (Thysanoptera) مربوط بودند.   سخت بالپوشان شکارگر که همگی به خانواده Cocconellidae یا کفشدوزک ها تعلق داشتند شامل 25 گونه، سن های شکارگر شامل 21 گونه، تریپس های شکارگر شامل 4 گونه، بالتوری های شکارگر شامل 3 گونه و مگس های شکارگر شامل 5 گونه بودند. از میان شکارگرهای فوق، 4 گونه سن Anthlocoris confusus Reuter ، Anthlocoris flavipes Reuter ، Geocoris marduk Linnavuori ، Geocoris ningal Linnavuori ، و نیز یک گونه مگس Diplosis aphidisuga برای اولین بار از یران گزارش می گردند. در پژوهش حاضر، علاوه بر شناسایی شکارگرهای سفید بالک ها، میزان تغذیه هر یک از آنها نیز روی مراحل مختلف زیستی سفید بالک پنبه (Bemisia tabaci Gennadius) در شرایط آزمایشگاه بررسی شد. نتایج آزمایش های تغذیه ای نشان داد که از میان گروه های مختلف شکارگران، بالتوری سبز Chrysoperla carnea (Stephens) ، کفشدوزک هفت نقطه ای Coccinella septempunctata (L). ، مگس Acletoxenus formosus Loew و سن palifer Seidenstucker به ترتیب با دارا بودن قدرت تغذیه ای 72.1 ± 37.5 ، 68.2 ± 55.4 ، 62.5 ± 27.9 و 56.1 ± 46.9 عدد طعمه، دارای بیشترین کارآیی در تغذیه از مراحل مختلف زیستی سفید بالک پنبه بودند. منبع: علوم کشاورزی و منابع طبیعی بهمن     
برچسب‌ها: پرورش
ادامه مطلب

  معرفی زنبور تریکوگراما       زنبور تریکوگراما حشره ریز و ظریفی است که حدود یک میلیمتر طول داشته و متعلق به خانواده ای از زنبورها تحت نام Trichogrammatidae می باشد . این خانواده از زنبور ها به طور کلی پارازیتوئید ( انگل ) تخم بویژه پروانه ها می باشند که تعدادی از این پروانه ها جزء آفات مهم و اصلی محصولات کشاورزی هستند و هر ساله کشاورزان و باغداران را وادار به مبارزه بر علیه آنها می نمایند . این زنبورها به واسطه پنجه پای سه بندی به راحتی قابل تشخیص بوده و به واسطه اینکه تخمهای انگلی شده ( پارازیت شده ) توسط این زنبور ها پس از چند روز سیاهرنگ می شوند ، در شرایط صحرایی براحتی قابل تشخیص و جمع آوری می باشند .  این زنبورها بسته به حجم تخم میزبان از یک تا چند عدد تخم داخل میزبان قرار می دهند و این تخمها حدودا پس از ۲۴ ساعت تفریخ شده و لاروهای زنبور از محتویات تخم میزبان تغذیه نموده و پس از چند روز سیاهرنگ می شوند ، در شرایط صحرایی براحتی قابل تشخیص و جمع آوری می باشنددر حال حاظر از این زنبورها به طور گسترده در مناطق شمالی کشور در مبارزه با کرم ساقه خوار برنج ، آفت کلیدی محصول برنج ، استفاده می شود . از آفات دیگری که در سطح کشور از این زنبور ها در جهت کنترل آنها در سطوح نسبتا محدود تری استفاده می شود ، می توان به کرم قوزه پنبه ، کرم ساقه خوار اروپایی ذرت ، کرم گلوگاه انار و کرم سیب اشاره نمود . نکته مهم در کاربرد زنبورها این است که انها به شرایط نامساعد محیط در هنگام رهاسازی ( همانند بارندگی و دماهای بالا ) و سمپاشی و یا بادبردگی سم از مزارع مجاور بسیار حساس بوده و در چنین شرایطی از بین رفته و نمی توان از رهاسازی انتظار موفقیت داشت  با توجه به اینکه میزبان های زنبور پارازیتوئید تریکگراما(پروانه های آرد و دانه های غلات) از عوامل مهم تولید این زنبور در اجرای برنامه های کنترل بیولوژیک آفات توسط زنبور تریکوگراما می باشد مشخص کردن میزبان مناسب اهمیت ویژه ای دارد.  در این تحقیق در آزمایشگاه پروانه آرد روی آرد گندم و پروانه Sitotroga cerealella روی واریته های مختلف گندم و جو پرورش می یابند و با آزمایش فاکتوریل در طرح پایه بلوک های کامل تصادفی فاکتور A در دو سطح (پروانه آرد و پروانه دانه غلات)و فاکتور B در ۶ سطح (واریته های گندم، جو و نیز آرد)با ۵ تکرار از نظر فراهم کردن زمنه مناسب برای تولید تخم، لارو، شفیره و حشره کامل مورد مقایسه قرار می گیرند. پس از گروه بندی میانگین تیمارهای مرکب با آزمون چند دامنه دانکن از بین میزبان ها و غذاهای مناسب پروانه ها، ۲ میزبان برتر با غذاهای مناسب انتخاب می شوند و پروانه های مزبور مجدداً در روی آنها پرورش می یابند و با ۲۵ تکرار میانگین های تخم، لارو، شفیره و حشره کامل با آزمون T استودنت مورد مقایسه قرار می گیرند. جهت بررسی فعالیت زنبور تریکوگراما در روی تخم های تولید شده در روی دو میزبان مناسب، تخم های تولید شده بوسیله این میزبانها در اختیار زنبورهای تریکوگراما قرار می گیرند و زنبورهای پارازیتوئید به تفکیک تخم ها را پارازیته می کنند.  از نظر درصد پارازیتسم تخم ها، میانگین درصد پارازیتسم آنها پس از تبدیل و تغییر شکل داده ها با آزمون T استودنت با یکدیگر مقایسه می گردند این عمل برای ۵ نسل متوالی زنبور پارازیتوئید ادامه می یابد و در نهایت گونه میزبان و نوع غذایی که امکان تولید زنبور تریکوگراما با درصد پارازیتسیم بیشتر و فعالیت و تحرک زیادتر را فراهم می سازد مشخص می شود.  فعالیت زنبور تریکوگراما از نظر میزان تحرک و درصد پارازیتسیم در شرایط گلخانه ای نیز بررسی می گردد.   زنبور پارازیتوئید و مبارزه بیولوژیک علیه آفات گیاهی  جمعیت انسان در کره زمین رو به افزایش است. بشر برای تامین نیازهای خود ، و ایجاد مزارع گسترده تر و بهره برداری بیشتر،اکوسیستم های طبیعی را بر هم زده و موجب تخریب جنگلها ،نابودی خاک،گیاهان خودرو و حیات وحش شده است.ممکن است در کوتاه مدت ، روشهای بهره برداری متکی بر تکنولوژی ماشینی ومواد شیمیایی مصنوئی ،پر بازده باشد اما پایدار نبوده و باعث آلودگی محیط خواهد شد.در آغاز قرن بیست و یکم ،تولید بیشتر و در عین حال حفظ محیط زیست موضوعاتی است که تعادل آنها مورد توجه انسان قرار گرفته است.در این راستا مبارزه بیولوژیکی میتواند راهکار مناسبی باشد.  در بین مجموعه غنی حشرات حشره خوار،سهم زنبور های پارازیتوئید تریکوگراما، شکارچی کریزوپا chrysopa کفشدوزکها coccenelidae از نظر کارائی تکنولوژی تولید انبوه و وسعت کاربرد در مقام اول قرار دارد.پرورش و رها سازی زنبور تریکوگراما نزدیک به صد سال است که در دنیا ،ذهن حشره شناسیان ،کشاورزان و باغداران و شرکتهای خصوصی را به خود مشغول کرده است.زنبور پارازیتوئید جنس،trichogramma از خانواده trichogrammatidae و بالاخانواده chalcidoidaeمهمترین عامل کنترل کننده آفات حشرات به خصوص پروانه ها به شمار میرود. نسلهای زیاد ،چند میزبانه بودن،سازگاری در اقلیمهای مختلف و قابلیت پرورش روی میزبانهای واسطه از ویژگیهای این حشره مفید هستند. اهمیت زنبور تریکوگراما در مبارزه بیولوژیک باعث توجه زیاد به این حشره نیز گردیده است و تا کنون ۱۴۵گونه از این حنس در دنیا شناسایی شده است.هیچ پناهگاهی عاری از یخ وجود نداشته که تریکوگراما در آنجا فعال نباشد ، از شمالیترین کمربند قطب شمال از ارتفاع ۳۰۰۰متری و تا گرمترین صحراها تریکوگراما جمع آوری شده است.تاریخچه استفاده از تریکوگراما برای کنترل آفات به گذشته دور بر میگردد،از سال ۱۹۲۶که flanders سیستم تولید انبوه تریکوگراما را روی تخم غلات (sitotrogacerealella)مورد استفاده قرار داد.  کاربرد تریکوگراما در خیلی از کشورها مورد توجه قرار گرفت.در ۲۵ سال گذشته کاربرد وسیعی از این پارازیتوئید علیه کنترل آفات در بیش از ۳۰ کشور جهان انجام گرفته است(Li,۱۹۹۴) سالانه حدود ۳۲میلیون هکتار از زمین های کشاورزی و جنگلی تحت پوشش کنترل بیولوژیک آفات توسط تریکوگراما قرار دارد.  کشورهای تازه استقلال یافته شوروی سابق با۲۷/۶ میلیون هکتار رهاسازی سالانه تریکوگراما مقام نخست را در دنیا دارا میباشند. چین با ۲/۱ میلیون هکتار ،مکزیک با ۲ میلیون هکتار رهاسازی سالانه تریکوگراما در مکان های بعدی قرار دارند.به دلیل پرورش انبوه آسان و حمله به تعداد زیادی از آفات مهم امروزه در سراسر دنیا گونه های مختلف تریکوگراما به طور گسترده برای مبارزه با آفات مهمی چون ساقه خوار نیشکر و ذرت،کرم سیب،کرو قوزه پنبه،جوانه خوتر صنوبر و… استفاده میشود. به طوری که تولید و کاربرد زنبور تریکوگراما در شوروی سابق باعث افزایش محصول ۲۰۰ ۱۷۰ کیلوگرم گندم زمستانه،۲۳۰ ۱۸۰ کیلوگرم ذرت ،۳۰۰۰ ۲۵۰۰ کیلوگرم چغندر قند و۳۰۰۰ ۲۰۰۰ کیلوگرم کلم در هر هکتار شده است.  تا کنون ۲ گونه تریکوگراما برای استفاده در مزارع و باغات به تولید انبوه رسیده است که در میان آنها گونه های :  ▪ trichogramma evanescens , T.dendrolimi , T. ostrinia ,  ▪ T. pretrinia , T. chilonis (T.confusum) & T. maidis (T. brassicae)  در سطح وسیع برای کنترل آفات درجه اول محصولات زراعی و باغی جنگلی استفاده میشود.  گونه T.brassica بیشترین گسترش را در نقاط مختلف کشور ما داشته است و اغلب در انسکتاریومهای دولتی و خصوصی پرورش داده می شود.در کشور ما در سال های اخیر تولید و رها سازی زنبور تریکوگراما در مزارع برنج،پنبه،ذرت،باغهای میوه انار و سیب برای کنترل آفات مهمی چون کرم سافه خوار برنج ، کرم قوزه پنبه، کرم ساقه خوار ذرت، کرم گلوه گاه انار و سیب ،گسترش قابل توجه داشته است  ● شکل شناسی و زیست شناسی زنبور تریکو گراما  زنبور تریکو گراما ، حشره کوچکی است که اندازه آن حدود ۳ تا ۴ میلی متر و به رنگ زرد خرمایی و مایل به سیاه می باشد. جزئیات شکل ظاهری زنبور به راحتی با چشم غیر مسلح دیده نمی شود .  زنبور تریکو گراما با ایجاد سوراخ در پوسته تخم آفت در داخل آن یک تا دو عدد تخم ، قرار می دهد . بعد از ۸ تا ۱۲ روز ( در دمای ۲۵ تا ۲۸ درجه سانتی گراد ) زنبور از داخل تخم ، خارج می شود . هر زنبور ماده در حدود ۴۰ تا ۷۰ عدد تخم میزبان را پارازیت می کند . زنبور تریکو گراما برای یافتن تخم میزبان در مزرعه ، پرواز کوتاهی انجام می دهد . دامنه پرواز آنها در حدود ۵ تا ۵۰ متر است .  در طبیعت هنگامی که درجه حرارت کاهش می یابد ، زنبورها در قسمتی از گیاه که در آفتاب قرار دارد ، فعالیت می کنند و بالعکس در صورت افزایش درجه حرارت محیط ، اکثرا” زنبورها به پشت برگ رفته و در سایه تخمریزی می کنند .  ● تکثیر انبوه زنبور های تریکوگراما  در تولید انبوه زنبورهای تریکو گراما در انسکتاریوم از تخم حشره میزبان به نام بید غلات ( سیتوترو گا ) و بید آرد ( افیستا ) در آزمایشگاه استفاده می شود . برای تکثیر زنبورهای تریکوگراما در ماه های تابستان و پاییز از کانون های طبیعی ، زنبورهای بومی جمع آوری می شوند . بدین طریق که زنبورهای بومی روی تخم میزبان اصلی و یا تخم میزبان واسط که به عنوان تله در کانون های طبیعی زنبور جایگذاری شده اند ، تخمریزی می کنند . سپس تخم پارازیت شده برای طی مراحل رشد و خروج زنبور به انسکتاریوم منتقل می شود . این زنبورها در پاییز و زمستان به صورت محدود تکثیر می شوند. در ا بتدای فصل بهار تولید انبوه شروع می شود و تا پایان سال زراعی ادامه دارد. مناسب ترین درجه حرا رت برای تکثیر زنبورهای تریکوگراما ۲۷ – ۲۵ درجه سانتی گراد و ۸۰ – ۷۰ درصد رطوبت نسبی است. منابع: مرجع کشاورزی ایران گیاهپزشکی نوین کشف مورچه‌های مریخی در اعماق آمازون           یک دانشمند بیولوژیست دانشگاه تگزاس موفق به کشف گونه جدیدی از مورچه‌های نابینا، زیر زمینی و شکارچی در جنگل‌های آمازون شده است که به نظر می‌رسد فرزند تکامل یافته مورچه‌های نخستین باشد به گزارش سرویس «علمی» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، نام این مورچه‌های تازه کشف شده «مارتیالیس هیورکا» است که ترجمه آن «مورچه‌هایی از مریخ» است. این اسم به این دلیل انتخاب شده که مورچه‌های جدید ترکیبی از خصوصیات و ویژگی‌هایی را دارند که پیش از این هرگز در میان جمعیت مورچه‌ها مشاهده نشده است. این مورچه‌ها که با اقامت در خاک سازگار شده اند، دو تا سه میلی متر طول دارند، رنگ پریده بوده، چشم ندارند و دارای آرواره‌های پایینی بزرگی هستند که ظاهرا از آنها برای شکار طعمه استفاده می‌کنند. این مورچه‌ها هم چنین متعلق به یک زیر خانواده جدید خودشان هستند که آنها هم یکی از 21 زیر خانواده در بین مورچه‌ها محسوب می‌شوند. از سال 1923 این اولین باری است که یک زیر خانواده جدید از مورچه‌ها با گونه‌های زنده کشف شده است. این کشف به بیولوژیست‌ها کمک می‌کند که درک بهتری از تنوع زیستی و تکامل  مورچه‌ها به دست آورند. این پژوهش در نشریه پیشرفت‌های آکادمی ملی علوم آمریکا منتشر شده است. منبع:پایگاه زیست شناسی ایران پریچهر دهقان معرفی سوسک شاخک بلند درختان پسته               سوسک شاخک بلند درختان پسته Calchaenesthes oblongomaculatus Guerin Coleoptera – Cerambycidae این ‌آفت اخیرا در منطقه خیرآباد (معروف به خیرآباد کفه) در 30 کیلومتری غرب شهرستان سیرجان مشاهده شده است. حشرات کامل به رنگ قرمز مایل به نارنجی و بطول 10 تا 13 میلیمتر و عرض 3.5-3 میلیمتر که دارای 3 لکه تیره بر روی بالپوشها و پیش گرده میباشد که سیاهرنگ روی پیش گرده را می پوشانده بر روی بالپوشها 2 جفت لکه سیاهرنگ مشاهده میشود که جفت لکه اولی مربع مستطیل شکل و بزرگ بوده و جفت لکه دومی حشرات کامل از اواسط فروردین ماه همزمان با سبز شدن درختان پسته ظاهر شده و تا اواسط خرداد ماه تغذیه و تخمریزی آنها ادامه دارد. تغذیه حشرات کامل از حاشبه برگهای پسته بوده و خسارت ایجاد شده توسط حشرات کامل چندان قابل توجه نبوده و اقتصادی نمیباشد. تخمگذاری بر روی شاخه های یکساله در محل اتصال دمبرگها و جوانه ها به شاخه صورت میگیرد. لاروها زرد رنگ بوده و از محور شاخه ها تغذیه مینمایند، فضولات لاروی خاک اره ایجاد شده در اثر تغذیه به رنگ قهوه ای تیره در داخل کانال تغذیه ای مشاهده میگردد. طول کانال لاروی حدودا 15 سانتیمتر که عمدتا در شاخه های 2 تا 4 ساله مشاهده می گردد. لارو هر سن آخر در داخل کانال لاروی تبدیل به شفیره و حشرات کامل از طریق سوراخ ایجاد شده در روی شاخها به قطر 3.5 تا 4.5 میلیمتر خارج می شوند. خسارت اصلی ایجاد شده توسط لاروها بوده که بسیار قابل توجه میباشد.تغذیه لاروها از شاخه ها سبب خشکیدگی شاخه گردیده که در داخل باغهای پسته آلوده این شاخه های خشکیده بخوبی نمایان هستند. خسارت آفت بر روی درختان پسته وحشی (بنه) نیز مشاهده گردیده است که شبیه خسارت ایجاد شده بر روی درختان پسته میباشد. منبع نویسنده : حمید هاشمی راد   Technorati Tags: سیستماتیک حشرات معرفی راستة بالغشائیان Hymenoptera             راسته بال ‌غشائیان یکی از سودمندترین گروه‌های حشرات است. این راسته در برگیرنده تعدادی از گونه­های پارازیتوئید و شکارگر حشرات است که نقش ارزنده­ای در ایجاد تعادل جمعیت گونه­های مختلف دارد. هم‌ چنین از مهم‌ترین گرده افشان­های گیاهان بوده و تعداد کمی هم گیاهخوار می‌باشند. این راسته از نظر بیولوژیک و زیست شناسی بسیار متنوع بوده و تعدادی از آن‌ها بصورت انفرادی زندگی می­کنند و تعداد دیگری هم دارای زندگی اجتماعی در سطوح مختلف هستند. عالی­ترین سطح زندگی در برخی از گونه­های این راسته مثل زنبورهای خانواده آپیده (Apidae) و زنبور عسل معمولی دیده می­شود. گونه­های بالدار زنبورها چهار بال دارند که غشایی بوده و بال‌های عقب کوچک‌تر از بال‌های جلویی است و بوسیله قلاب­های بسیار ریزی به نام هامولی (Hamuli) به بال‌های جلو متصل می­شوند و سبب هماهنگ شدن بال‌های جلو و عقب به هنگام پرواز می­شوند. زنبورها دارای دگردیسی کامل هستند و شفیره آن‌ها از نوع اکسریت (Exarate) یا آزاد است. در این نوع شفیره شاخک، پاها و بال­ها آزاد است و بنابراین شبیه به یک حشره کامل مومیایی شده بنظر می‌رسد. لاروها در تعدادی از زنبورها از نوع اروسی‌فرم (Eruciform)  و در اکثر آن‌ها از نوع ورمی­فرم (Vermiform)  هستند. لارو اروسی‌فرم زنبورها که مربوط به زیر راسته سیمفیتا(Symphyta)  است از طریق بیش از پنج جفت پای کاذب شکمی یا پرولگ (Proleg)  از لارو پروانه­ها تشخیص داده می‌شود.   زنبورها به دو دسته تقسیم می­شوند که عبارتند از:1. سیمفیتا (Symphyta) 2. آپوکریتا (Apocrita) سیمفیتا (Symphyta) سیمفیتا (Symphyta) در زیر راسته سیمفتیا پای عقبی زنبورها در قاعده حداقل سه سلول بسته دارد بعلاوه یک شکم عریض که به قفسه سینه متصل می­شود. اکثر گونه­های این زیر راسته گیاهخوار هستند. در حالیکه در زیر راسته آپوکریتا شکم باریک شده و از طریق یک ساقه به قفسه سینه متصل می­شود و در بال عقبی­، بیش از دو سلول بسته وجود دارد. در ضمن اغلب شکارگر یا پارازیتوئید هستند و کمی هم گیاهخوار می‌باشند. اکثر گونه­های زیر راسته سیمفتیا خانواده­های متعددی در ایران دارند که در ذیل به آن‌ها اشاره می­شود: 1. آرژیده (Argidae) 2. پامفیلیده (Pamphilidae) 3. سفیده (Cephidae) 4. تنتتردینیده (Tenthredinidae) 5. زایلیده (Xyelidae) 6. اوروسیده (Orussidae) بجز گونه­های خانواده اوروسیده که پارازتیوئید سوسک­های چوب‌خوار خانواده­های سرامبیسیده (Cerambicidae) و بپرستیده(Buprestidae)  هستند، بقیه خانواده­های این زیر راسته گیاهخوار هستند. مثلاً در خانواده آرژیده گونه­ای به نام آرژ رزه (Arge rosae) از گل رز تغذیه می­کند که در شمال ایران انتشار دارد. در خانواده سفیده گونه­هایی مانند سفوس ­سینکتوس(Cephus Cinctuse)  و سفوس­ پیگمئوس (Cephus Pygmaeus)  از غلات تغذیه می­کنند. در خانواده تنتردینیده (Tenthredinidae)  گونه­های کالیروآلی­ماسینا (Caliroa limacina)  و هاپلوکامپابویس (Haplocampa brevis) در روی درختان میوه به عنوان آفت مطرح هستند. و از خانواده سریسیده در شمال ایران گونه­ای به نام سیرکس­سا (Sirex sah)  بر روی صنوبر و نارون خسارت ایجاد می­کند. پس در زیر راسته سیمفتیا بجز تعداد معدودی از خانواده اوروسیده و بقیه خانواده­ها عموماً گیاهخوار هستند. آپوکریتا (Apocrita) زنبورهای خانواده آپوکریتا به دو دسته تقسیم می‌شوند: 1. آکولئاتا(Aculeata) ؛ در این گروه تخم‌ریز به نیش تبدیل شده است. نیش یک مکانیزم دفاعی است که برای تزریق سم به بدن طعمه بکار می‌رود. 2. پارازتیکا (Parasitica) ؛ در این گروه تقریباً اکثریت گونه­ها تخم‌ریز هستند و در واقع وظیفه تخم ریزی را بر عهده دارند. از گروه آکولئا تا زنبورهای خانواده  وسپیده (Vespidae)  دارای زندگی اجتماعی هستند. گونه وپا اورینتالیس(Vepa Orientalis)  در این خانواده، یک زنبور قهوه­ای رنگ بزرگ است. خانواده­های وسپیده و همچنین اسفیسیده (Sphecidae) که دربرگیرنده گونه­های انفرادی هستند تقریباً همگی شکارگرند و برای پرورش نوزادشان لارو انواع حشرات مخصوصاً لارو پروانه­ها را شکار می­کنند. همچنین خانواده­های تیفیئیده (Tiphiidae) و اسکولوئیده(Scoliidae)  پارازیت لارو کرم­های سفید ریشه، در داخل خاک هستند. زنبورها چگونه پارازیت کرم­های سفید ریشه‌ای که در خاک فعالیت میکنند، هستند؟ حشرات کامل زنبورها در خاک نرم نفوذ می­کنند و بدنبال لارو کرم‌های سفید ریشه می­گردند. پس از نیش زدن، آن‌ها را فلج کرده و بر روی لارو کرم سفید ریشه تخم‌ می­گذارند. بعد از خارج شدن لارو زنبور از داخل تخم، از بدن لارو کرم سفید ریشه تغذیه می‌کند. زنبور پمپیلیده (Pompilidae)  از گروه آکولئاتا شکارگر بوده و با به نوعی پارازیتوئید عنکبوت­ها می‌باشد. زنبورهای بالا خانواده آپوایدا‌ (Apoidea)  از مهم‌ترین گرده ­افشان­های اختصاصی گیاهان هستند. که در این خانواده، بالا خانواده‌های متعددی از جمله خانواده مگاکلیده (Megachilidae) ، آنتوفوریده (Anthophoridae)، آندرنیده (Andernidae)، هالیکتیده (Halictidae)  و آپیده (Apidae) در ایران وجود دارند. از مهم‌ترین گرده افشان­های گیاهان هستند و سودی که از این حشرات به انسان می­رسد غیر قابل محاسبه است. زنبورهای گروه پارازتیکا خانواده­های تریکوگراماتیده (Trichogrammatidae)، سیلونیده (Scelionidae) و می­ماریده (Mymaridae) پارازیتوئید تخم گروه‌های مختلفی از حشرات می­باشند. و در همین گروه خانواده­های براکونیده (Braconidae) و ایکنئومونیده (Ichneumonidae)  پارازیتوئید گروه‌های مختلف حشرات محسوب می­شوند. در خانواده براکونیده زیر خانوادهایی به نام آفی­دیئینه (Aphidiinae) وجود دارند که گاهی تحت عنوان خانواده آفی­دیئیده (Aphidiidae) از آن نام میبرند که همه گونه­های آن پارازیتوئید شته­ها و شپشک‌ها هستند. مهم‌ترین دشمنان طبیعی آفات گلخانه­ای شامل شته­های خانواده­های انسیرتیده (Encyrtidae)، آفلینیده(Aphelinidae) ، ائولوفیده (Eulophidae) و در مواردی پترومالیده (Pteromalidae) می­باشند. منبع Technorati Tags: سیستماتیک حشرات  Technorati Tags: معرفی     معرفی راسته‌ی Coleoptera                نام ( Coleo) به معنای غلاف یا (Sheath) است به این معنا که بال جلو در این حشرات تبدیل به ساختمانی غلاف مانند شده است که وظیفه حفاظت از بدن را انجام می ‌ دهد و نقشی در پرواز ندارد که به آن الیترون یا الیترا گفته می شود. در این راسته (سخت بالپوشان) حدود سیصد هزار گونه تا بحال شناخته شده ‌اند. این حشرات در محیطهای مختلف زندگی می‌کنند و از انواع مواد غذایی، درختان میوه، درختان جنگلی و گیاهان زینتی تغذیه می کنند. در این راسته گروهی گیاهخوار نیز وجود دارند که تمام قسمت ‌ های گیاه را مورد هجوم قرار می ‌ دهند و بعضی دیگر نیز برگ ‌ خوار هستند. بعضی از آن ‌ ها از چوب و گروهی از حبوبات و خشکبار تغذیه می کنند. تعدادی از آن ‌ ها شکارگر می ‌ باشند و از انواع حشرات مضر تغذیه می ‌ کنند، دسته‌ای دیگر از این حشرات نیز آبزی هستند. در کل راسته (Coleoptera) به دو زیر راسته ( Adephaga) و (Polyphaga) تقسیم میشوند. یر راسته ( Adephaga) و ( Polyphaga) از طریق ویژگی ‌ های اولین حلقه شکم قابل تفکیک هستند . در زیر راسته ( Adephaga) ، پیش‌ران ( Coxa) پیشروی کرده است و ضلع عقبی اولین حلقه شکم را به دو قسمت تقسیم میکند، در حالیکه در زیر راسته ( Polyphaga) اولین حلقه شکم کامل است. ( Adephaga) در زیر راسته ( Adephaga) تعدا د ی از گونه ‌ ها آبزی هستند مانند خانواده ( Gyrinidae) ، (Haliplidae) ، و خانواده ( Dytiscidae) که لاروها و حشرات کامل آن ‌ ها در محیط آب از سایر حشرات، بندپایان و حتی در مواردی گونه ‌ هایی از خانواده ( Dytiscidae) از ماهی ‌ های کوچک و قورباغه ‌ ها تغذیه می ‌ کنند. در زیر راسته ( Adephaga) تعدادی از گونه ‌ ها شکارگرند مانند خانواده ( Carabidae) که به آنها (Ground beetle) نیز گفته میشود. این حشرات در شب فعالیت میکنند و از شته‌ها، گیاهان علوفه ای و غلات تغذیه میکنند. گونه دیگر این حشرات، خانواده ( Staphylinidae ) میباشند، که شامل گونه‌های شکارگر نیز هستند. در مواردی دیده شده که این حشرات به انسان نیز خسارت وارد می کنند. ( Polyphaga) زیر راسته ( Polyphaga) از نظر تعداد گونه، فراوانی بیشتری دارند و تعداد زیادی از گونه ‌ های این زیر راسته گیاهخوار می ‌ باشند و از قسمت ‌ های مختلف گیاه از جمله برگ، گل، ساقه و حتی ریشه تغذیه می ‌ کنند. در ادامه به خانواده‌های این زیر راسته اشاره میکنیم:   خانواده ( Hydrophilidae) ، که حشراتی آبزی، و متعلق به زیر راسته (Polyphag) هست. در محیط آب این حشرات شکارگر، از سایر موجودات محیط ‌ های آبی تغذیه می ‌ کنند. خانواده ( Scarabaeidae ) گونه ‌ هایی از این حشرات از آفات بسیار مهم گیاهان به شمار می ‌ روند. در بسیاری از گونه ‌ های این حشرات ، مرحله لاروی در داخل خاک سپری می ‌شود. لارو های این خانواده به مدت یکسال و گاهی بیش از یکسال را در داخل خاک و از ریشه گیاهان مختلف، مخصوصا ً گیاهان دائمی تغذیه می ‌ کنند. خانواده دیگر این راسته، خانواده ( Buprestidae) می ‌ باشد. این گونه از سوسک ‌ ها در قسمت ‌ های انتهای بدن خود بالی بریده شده دارند با بدنی فوق العاده سخت و محکم. بیشتر گونه ‌ های این حشره چ و ب ‌ خوار می ‌ باشند و لارو خود را در برای تغذیه از چوب درختان، در داخل تنه درختان قرار می ‌ دهند. تعدادی از گونه های این حشرات مانند( Capnodis cariosa) و ( Capnodis tenebrionis) از آفات مهم درختان میوه به شمار می ‌ آیند. تعداد زیادی از سخت بالپوشان شکارگر هستند و از مهم ‌ ترین شکارچیان این خانواده ( Coccinellidae) یا کفشدوزکها میباشند. این حشرات اکثرا از شته‌ها تغذیه کرده و برای گیاهان جزء حشرات مهم و مفید به شمار میروند. در اینجا به نمونه‌هایی از کفشدوزکهای شکارچی آفت اشاره می‌شود: در ایران حدود پنجاه گونه از کفشدوزکها شناسایی شده‌اند مانند کفشدوزک هفت نقطه‌ای با نام لاتین ( Coccinella septempunctata) و نمونه دیگر به نام (Adonia variegata)، گونه‌های مختلف جنس ( Sthetorus) که از کنه‌های گیاهی تغذیه میکنند و تعداد دیگر از گونه ‌ ها مثل( Exochomus nigromaculutus) و .... این‌ها در طبیعت از انواع حشرات به ویژه شته‌ها تغذیه میکنند. خانواده‌ی مهمی که جزء آفات بشمار می رود ( Chrysomelidae) نام دارد. این خانواده اغلب از برگ گیاهان مختلف تغذیه می ‌ کنند و بعضی از گونه‌های آن در ایران از جمله آفات خیلی مهم در روی سیب زمینی هستند مانند گونه ( Leptinotarsa decemlineata) . گروه دیگری از سخت ‌ بالپوشان بر روی حبوبات و خشکبار فعالیت می ‌ کنند مانند خانواده ( Bruchidae) ، ( Curculionidae) و ... که از آفات مهم خشکبار به شمار می ‌ آیند و سالانه حدود تا درصد از محصولات کشاورزی در محیط ‌ های انبار را از بین می ‌ برند. همانطور که گفته شد، سخت بالپوشان راسته ‌ ای بسیار بزرگ می باشد که حدود هزار از آن ‌ ها شناسایی شده است و بسیاری از آن ها جزء آفات مهم گیاهان زراعی بشمار میروند. و تعدادی در شرایط بخصوص از آفات گیاهان زینتی هستند. در این میان خانواده ( Curculionidae) رتبه اول را در آفات دارد، البته در این خانواده سوسک ‌ هایی مانند خانواده ( Scarabaeidae) گاهی در روی گیاهان زینتی وجود دارند یا حشرات کامل آن‌ها از گرده‌‌‌ی گیاهان تغذیه کنند، اما لاروهای آنها در داخل خاک بوده و از ریشه گیاهان زینتی و اکثر آن ها از ریشه گیاهان دائمی تغذیه می ‌ کنند. نویسنده:مسیح سخنور منبع   معرفی راستة بالریشکداران Thysanoptera       حشرات راستة بال‌ریشکداران یا پاحبابداران (Thysanoptera) که تریپس نامیده میشوند در برگیرندة حشرات بسیار کوچکی با طول بدن تا 1 تا 3  میلی متر می باشد. این حشرات از شیره ی گیاهی روی برگ ها با تراکم های زیاد تغذیه می ‌ کنند و بدین وسیله به گیاهان خسارت وارد می ‌ کنند. همچنین در روی گل های زینتی مخصوصاً روی خود گل ها با جمعیت بالا و در لابه‌لای گلبرگ ها از شیره گیاهی تغذیه می کنند. تغذیه تریپس‌ها از گل ها باعث ایجاد لکه ‌ های زرد رنگ در روی گل ها و برگ های گیاهان می شود و اگر تغذیه با تراکم بالا باشد باعث خشک شدن برگ گیاهان نیز می‌ گردد.   قطعات دهانی از نوع زننده مکنده بوده و ساختار خاصی دارد.تفاوت بین قطعات دهانی تریپس ‌ ها با شته ها قطعات دهانی در تریپس ها ، تقریباً یک ساختمان نامتقارن و مخروطی شکل دار د. در قسمت پشتی آن لب بالا ، قسمت جانبی را آرواره های پائینی یا (Maxillae) و قسمت زیرین را لب پائین تشکیل می دهد و دارای سه استیله می‌باشد ، بر خلاف قطعات دهانی شته ها که دارای چهار استیله می باشند. تریپس ها دارای قطعات دهانی سه استیله هستند. یکی از آن ها مربوط به آرواره بالا و دو تای دیگری مربوط به آرواره ی پائین میباشد در واقع در تریپس ها یکی از آرواره های بالا(طرف راست) از بین رفته است . ساختار کلی دهان طوری دهان است که تشکیل مخروطی را می دهد که به مخروط دهانی (buccal cone) مشهور است. به دلیل کوتاه بودن استیله ها این حشرات از شیره سلول های سطحی تازه و لطیف تغذیه می کنند. در تغذیه از شیره سلول ها ، حلق به عنوان پمپ عمل کرده و باعث مکش شیره گیاهه از سلول ها می شود.   تریپس ها به دو زیر راسته تقسیم می شوند که عبارتند از:   Tubulifera و  Terebrantia    حشرات زیر راسته (Terebrantia) دارای شکم با انتهای مخروطی و تخمریز هستند ، لذا این حشرات تخم خود را در داخل بافت گیاهان قرار می ‌ دهند. اما در زیر راسته ( Tubuifera) حلقه های انتهایی شکم این حشرات باریک شده و ساختمان لوله ای شکل پیدا کرده است. این حشرات تخم خود را در شکاف های مختلف، در محل ‌های مختلف یا زیر پوسته درختان قرار می ‌ دهند.   در زیر راسته ( Terebrantia) ، خانواده ‌ های ( Aeolothripidae) و ( Thripidae) از اهمیت ویژه ای برخوردارند. تعدادی از گونه ‌ های این دو خانواده ، در روی گیاهان زینتی ایجاد خسارت می کنند. مخصوصاً خانواده ( Thripidae) در صدمه زدن به گیاهان از اهمیت زیادی برخوردارند.   یکی دیگر از گونه های تریپس ها به نام ( Thrips tabaci) در تمام جهان انتشار یافته اند که در گلخانه ها و بر روی گیاهان زینتی مشاهده می ‌شوند. این حشرات در تراکم های بالا و بر روی گیاهان زینتی فعالیت می کنند و خسارات سنگینی به محصولات گلخانه ای و گیاهان زینتی وارد میکنند.   در زیر راسته ( Tubulifera) خانواده ( Phlaecthripidae) دارای اهمیت بیشتری می باشد و در کشور ما نیز نمونه هایی از آن گزارش شده است. تریپس ها یا گیاهخوارند (خانواده Thripidae و Phlaelothripidae ) یا شکارگر(مثل خانواده Aeolothripidae که از سایر تریپس ها و شته ها و کنه های گیاهی تغذیه می کنند.   دگردیسی در تریپس ها همانند شپشک های نوع نر می باشد. در واقع دگردیسی بینابینی دارند، بخشی از رشد بال ها در طی سنین اول تا دوم پورگی در داخل بدن و بخشی از رشد بال ‌ ها در خارج بدن اتفاق می افتد. تریپس‌ها غالباً مرحله شفیرگی را در سطح خاک، یا داخل خاک طی می کنند، بنابراین مبارزه با آن ‌ ها بسیار مشکل است. زیرا با مبارزه شیمیایی یا بیولوژیکی بر آن بخش از حشرات که در داخل خاک قرار دارند تاثیری ندارد. منبع بحران پروانه در اروپا                            یکی از نشانه های هشداردهنده تغییر در محیط زیست، پروانه ها هستند که به کمک آنها می توان تأثیر کلی پدیده اقلیم را ارزیابی نمود و شاخص هایی در مورد انتخاب راه های رسیدن به هدف متوقف ساختن کاهش تنوع زیستی تا سال ٢٠١٠ (هدفی که سران اروپا در سال ٢٠٠١ تعیین کردند) فراهم ساخت. اطلس خطرات اقلیمی تهدیدگر پروانه های اروپا، حاصل تلاش جمعی از دانشمندان این قاره است. آنها مدل های تغییر اقلیم را در مورد داده هایی که هزاران داوطلب جمع آوری کرده بودند؛ به کار گرفتند. مولفان می گویند اکنون تغییر اقلیم پدیده ای گریزناپذیر است و دامنه کاهش تنوع زیستی به میزان این تغییر و نحوه عکس​العمل به این تهدید جدید بستگی دارد. اکنون پروانه ها در سراسر اروپا در پی دهه های کاهش زیستگاه و تغییر عملیات کشاورزی و جنگل داری بسیار کاهش یافته اند. با افزایش دما، اکثریت گونه​های پروانه​ها به سمت شمال سوق می یابند که البته همواره مکانی دست یافتنی نیست. مقصود از تغییرات کشاورزی و جنگلداری این است که زیستگاه های مناسب در حال حاضر هم کاهش یافته​اند هم فواصل آنها برای آمد و رفت پروانه ها بسیار زیاد است. دانشمندان اعلام کرده اند که دمای قاره اروپا تا سال ٢٠٨٠ در بدترین حالت به طور متوسط ١/ ۴ درجه سانتیگراد افزایش مییابد. در این صورت، ٩۵ درصد سکونتگاههای ٧٠ پروانه مختلف بیش از حد گرم و تداوم بقای آنها دشوار خواهد شد. البته آنها می گویند که دمای قاره اروپا در بهترین حالت ١/ ٢ درجه سانتیگراد افزایش می یابد که حتی در این شرایط، ۵٠ درصد سکونتگاه های ١۴٧ پروانه مختلف به این سرنوشت دچار خواهد شد. پروانه های زیادی از زیستگاه هایی که اکنون میبینیم؛ محو خواهند شد. تغییر اقلیم تا همین زمان نیز تأثیر خود را بر پروانه ها گذاشته است. بیش از ۶٠ درصد گونه های متحرک در کنار گیاهان غذایی در ده ههای اخیر در شمال اروپا گسترش یافته اند. گونه های دیگری نیز به نقاط مرتفعتر کوهستانها روانه شده​اند. مدیر این گروه تحقیقاتی گفت: »این اطلس برای اولین بار نشان می دهد که پروانه های اروپایی چگونه به تغییر اقلیم عکس العمل نشان می دهند. اکثر گونه​ها به شدت از نظر توزیع و گستره پخش جابه جا می شوند. روش عکس​العمل پروانه​ها احتمالاً از نحوه واکنش بسیاری دیگر از حشرات دیگر که روی هم بیش از دوسوم کل گونه​ها را تشکیل میدهند؛ خبر خواهد داد. وی اضافه کرد: شواهد دال بر تسریع روند تغییر اقلیم پس از سال ٢٠۵٠ است؛ مگر این که کاهش چشمگیری در انتشار گازهای گلخانه​ای حاصل گردد. این تغییر شتابان، میخ آخر را بر تابوت بسیاری از گونه​های اروپایی خواهد کوبید. ما اکنون باید خود را آماده تحقق بدترین پیش​بینی​ها کنیم. باید به برنامه​ریزان و کشاورزان، اهمیت تنوع زیستی، وجود جمعیت فراوان گونه​ها، حفظ زیستگاههای موجود و اجازه جابه​جایی به گونه​ها جهت عزیمت به این زیستگاهها را تفهیم نمود. مدیر بخش سامان دهی محیط زیست اروپا در بروکسل گفت: ما قویاً از این تحقیق با اهمیت استقبال می کنیم. شواهد، گویای یک تغییر بنیادین در توزیع گونه​ها است که ما باید در سیاستهای آتی خود مدنظر قرار دهیم. همچنین این تحقیق، اهمیت و ارزش علمی فراوان مستندات هزاران داوطلب فعال در سراسر اروپا در این زمینه را نشان داد. رهبران کشورهای اروپایی باید فوراً در این خصوص اقدام کنند؛ وگرنه به هدف تنوع زیستی در سال ٢٠١٠ نخواهیم رسید که هیچ؛ کاهش تنوع زیستی را با سرعتی بیشتر شاهد خواهیم بود. منبع: ScienceDaily ،March2009 ترجمه: افسانه کشاورز مشکین​فام معرفی راسته‌ی مگسها و پشه‌ها (دوبالان Diptera)             راسته دیپترا ( Diptera) دربرگیرنده دو گروه عمده از حشرات یعنی پشه­ها و مگس­ها است. دیپترا به معنای دو بال است یعنی یک جفت بال عقبی این حشرات از بین رفته و به اعضایی به نام هالتر (Halter) یا بالانسیر (Balancier) تبدیل شده که وظیفه حفظ تعادل حشره به هنگام پرواز بر عهده دارد. در راسته دیپترا لاروها و حشرات کامل در محیط­های مختلفی دیده می­شوند که تعدادی از آن‌ها گیاهخوار، تعدادی نیز شکارگر و آبزی هستند. راسته دیپترا به دو زیر راسته تقسیم می­شوند: 1- زیر راسته نماتوسرا ( Nematocera) که دربرگیرنده پشه­ها است. 2- زیر راسته براکیسرا ( Brachycera) . در زیر راسته نماتوسرا که دربرگیرنده پشه­ها است، شاخک­ها بلند است یعنی تعداد بندهای شاخه­ها بیش از سه عدد است. در حالیکه در زیر راسته براکیسرا عموماً شاخک­ها سه بندی بوده و عضوی مو مانند به نام آریستا ( Arista) در انتهای بند سوم وجود دارد. زیر راسته نماتوسرا از مهمترین حشرات بهداشتی هستند که در ذیل به تعدادی از خانواده­های آن اشاره می­کنیم: خانواده کولیسیده ( Culicidae) انتشار جهانی دارد و همه مردم با این حشرات آشنا هستند. این حشرات خونخوار بوده و ناقل بیماری­های خطرناکی می­باشند. از جمله گونه­های این خانواده پشه­های آنوفل است که بیماری مالاریا را منتقل می­کنند. خانواده تیپولیده ( Tipulidae) در واقع بزرگترین خانواده راسته دوبالان است که در طبیعت به وفور دیده می­شود و لاروهای آن‌ها از مواد آلی تغذیه می­کنند. حشرات کامل دارای پاهای بسیار بلند و شکننده­ هستند و گاهی وارد منازل می­شوند. خانواده سیسی­دومئیده ( Cecidomyiidae) است که تعدادی از آنها گیاهخوار هستند واز آفات مهم به حساب می­آیند. خانواده آفیدولیتس­آفیدومایزا ( Aphidoletes aphidomyza) است که شکارگر هستند و از حشرات مضر تغذیه می­کنند. خانواده کایرونومیده ( Chironomidae) است که آبزی بوده از موجودات مختلف و منابع گیاهی در داخل آب تغذیه می­کنند. گونه‌های زیر راسته براکیسرا که بیشتر بر روی گیاهان زینتی دیده می­شوند به سه گروه تقسیم شده‌اند: 1- آسیلومورفا Asilomorpha 2- مسکومورفا Muscomorpha 3- تابانومورفا ( Tabanomorpha) - خانواده آسیلو مورفا ( Asilomorpha) : مگس هایی هستند که یک خانواده از آن‌ها به نام آسیلیده ( Asilidae) و دیگری رابر فلایز (Robber flies) است. این مگس­ها در واقع بسیار بزرگ و شکارگر هستند و در طبیعت از بسیاری حشرات حتی از زنجره­های بسیار بزرگ تغذیه می­کنند و جزء حشرات مفید می‌باشند. آیا از مگس­های خانواده آسیلیده امروزه در مبارزه بیولوژیکی استفاده می­شود؟ از مگس­های خانواده آسیلیده بعنوان آفت بیولوژیک استفاده نشده است ولی بهرحال تعدادی از حشرات در طبیعت شکارگر هستند و در کاهش تمام جمیعت آفات نقش ارزنده­ای را ایفا می­کنند ولی بدلیل اینکه تمایل خاصی به تغذیه از یک گونه خاص ندارند عموماً از این‌ها در کنترل بیولوژیک استفاده نمی­شود. - خانواده تابانو مورفا ( Tabanomorpha) : مگس­های این خانواده مثل خانواده تابانیده بر روی چهارپایان و احشام ایجاد بیماری می­کنند و در واقع مراحل لاروی خود را داخل بدن احشام اهلی و وحشی سپری می‌کنند و در داخل بدن احشام (مثل اسب و گوزن) بیماری­های خطرناکی را ایجاد می‌کنند. - خانواده مسکو مورفا ( Muscomorpha) : مگس‌های این خانواده فوق­العاده مهم و بزرگ هستند. تعدادی از مگس­های این خانواده از گیاهان تغذیه می­کنند و تعدادی نیز مثل خانواده تاکینیده ( Tachinidae) از جمله مهم‌ترین دشمنان طبیعی آفات هستند لذا تعدادی از گونه­های این خانواده در کنترل بیولوژیک آفات مورد استفاده قرارگرفته است. آیا از راسته مسکو مورفا خانواده­ای وجود دارد که گونه­های آن از آفات گیاهان زینتی محسوب بشوند؟ مهم‌ترین خانواده زیر راسته مسکو مورفا که آفت گیاهان زینتی بوده خانواده آگرومایزده ( Agromyzidae) است که تحت نام لیف ماینرز (Leaf miners) یا مینوز نام برده می­شود. مراحل لاروی این دوبالان در داخل پارانشیم برگ سپری می­شود و تخم­های خودشان را در داخل بافت گیاهان مختلف قرار می­دهند، و لارو آن‌ها در داخل پارنشیم برگ بین اپیدرم پشتی و اپیدرم زیرین تونل و گالری­هایی بشکل‌های مختلف ایجاد می­کنند. در تراکم­های بالا در روی هر برگ ممکن است حدود 20 لارو بتوانند رشد و نمو بکند. از دیگر خانواده های راسته مسکومورفا خانواده تفراتیده (Tephritidae) است که گونه­های مختلف آن مثل سراتیتس کاپیتاتا (Ceratitis capitata) و رائگولیتیس پومونلا (Rhagoletis pomonella) از آفات مهم درختان میوه به حساب می­آیند. همچنین خانواده آنتومیلیده ( Anthomyliidae) است که تعدادی از گونه­های آن از گیاهان تغذیه می­کنند. خانواده سارکوفاژیده ( Sarcophagidae) و کالیفوریده ( Calliphoridae) نقش تمیز کننده محیط را بعهده دارند. تعدادی از گونه­های خانواده کالیفوریده در روی احشام (مثل گاو و گوسفند) ایجاد بیماری‌هایی می­کنند که در مواردی منجر به مرگ آن‌ها می­شود، لذا برای کنترل آن‌ها در کشورهای آمریکایی از روش عقیم کردن نرها و رهاسازی آن‌ها استفاده شده ­است که نتایج خوبی به همراه داشته است. خانواده تاکینیده ( Tachinidae) از دیگر خانواده­های مهم زیر راسته مسکومورفا است که همه گونه­های آن‌ها بدون استثناء پارازیت گروه‌های مختلف حشرات مثل لارو پروانه­ها بشمار می روند. خانواده دیگر این زیر راسته اواستریده ( Oestridae) است که مثل خانواده تابانیده پارازیت چهارپایان اهلی می­باشد. منبع  
برچسب‌ها: فروش برگ سمی دیفن باخیا, فروش گیاه کاستور, فروش خرزهره, سم خرزهره, فروش برگ سمی خرزهره
ادامه مطلب

 ایران زیستگاه کوهستانی پروانه ها       

کشور ایران با بیش از 400 گونه پروانه دارای جایگاه ویژه‌یی در میان کشورهای منطقه پالئوآرکتیک است.

با توجه به مساحت، شاید بتوان گفت ایران در این منطقه مقام قابل توجهی را داراست و این باعث می شود جایگاه پروانه نگری که از زیرشاخه های جذاب اکوتوریسم است، حایز اهمیت باشد و برگزاری تورهای پروانه نگری (Butterfly watching) جزو دغدغه های فعالان اکوتوریسم و راهنمایان گردشگری آینده نگر به شمار می رود. تنوع رنگ، بال ها و زیبایی پرواز پروانه ها به گونه یی است که توجه هر علاقه مند به طبیعتی را از آن خود می کند و کمتر کسی طاقت آن را دارد که پس از دیدن پروانه به دنبالش ندود و برای بازی کردن و گرفتنش تلاش نکند ولی با پرواز زیبا و خاص، پروانه زیبا همه را سر کار می گذارد و از دستشان می رهد و دوباره به دنبال گل زیبایی می گردد تا به همزیستی خود با طبیعت ادامه دهد.

    در ایران بیش از 85درصد از پروانه ها به زیستگاه های کوهستانی وابسته اند که متاسفانه امروز به علت چرای بی رویه دام های محلی و عشایر (که در برخی مناطق به بیش از سه برابر ظرفیت می رسد) به شدت در معرض تخریب و نابودی هستند. با شناسایی دقیق فون پروانه ها و عوامل تهدید آنها و آشنایی با روش های حفاظت از اکوسیستم های طبیعی شاید بتوان اقدامی هرچند ناچیز در راه حفظ این سرمایه های طبیعی انجام داد. شاید جالب باشد که بدانیم در کشور روسیه به همراه همه کشورهای تازه استقلال یافته در حدود 950 گونه پروانه شناسایی شده یا در کشور ترکیه در همسایگی ایران حدود 350 گونه پروانه وجود دارد. اگر این ارقام را با توجه به مساحت مناطق ذکرشده مورد توجه قرار دهیم، به جایگاه بالای ایران در منطقه پالئوآرکتیک از منظر نسبت تعداد گونه ها به وسعت پی خواهیم برد. اما پرسشی که در اینجا مطرح می شود این است که با توجه به تعدد گونه های حشرات در ایران و نیز وجود گونه های اندمیک، آیا ایران می تواند به عنوان قطبی برای تورهای حشره شناسی و بویژه پروانه نگری مطرح باشد؟ لازم به توضیح است که برخلاف منطقه حاره یی در منطقه پالئوآرکتیک به استثنای منطقه آرارات در ترکیه و قفقاز تورهای حرفه یی و با مخاطب بین المللی در زمینه حشرات برگزار نمی شود. چراکه بطور کلی گونه های حشرات این منطقه- از جمله گونه های پروانه های موجود- در زمره گونه های با جذابیت هایی که مورد توجه خاص باشند، قرار نمی گیرند. از این رو بیش از آنکه انگیزه یی برای تورهای خاص باشند، مرجعی برای تورهای علمی- تحقیقاتی هستند. ایران نیز با وجود تعدد گونه های اندمیک، از همین شرایط برخوردار است، البته جایگاه تورهای علمی- تحقیقاتی بویژه با توجه به تعداد گونه های اندمیک، در ایران همچنان معتبر است. به علاوه مشاهده حشراتی که در طبیعت وجود دارند و توجه به نحوه زندگی آنها می تواند بسیار جالب و بخشی از جذابیت های هر تور طبیعت گردی باشد. مشاهده نظم و زیبایی موجود در این اعضای کوچک طبیعت، حس احترام ما را نسبت به طبیعت و به دنبال آن حساسیت های ما را برای حفظ آن دوچندان می کند.

 غول چوبخوار دنیای حشرات               

سوسک تایتان با نام علمی (Titanus giganteus) به عنوان درازترین سوسک شناخته شده جنگل‌های بارانی آمازون و همچنین یکی از درازترین گونه‌ها در دنیای حشرات به حساب می‌آید. این سوسک بزرگ جثه با طولی که تا حدود 167 میلی‌متر نیز اندازه‌گیری شده است، به خانواده سوسک‌های شاخک دراز Cerambycidae تعلق دارد.

 

سوسک‌های این خانواده با طولی بین 10 تا 80میلی‌متر دارای بدنی استوانه‌ای شکل و شاخک‌های بلندی با بندهای مشخص هستند که بعضا طول شاخک از طول بدن نیز تجاوز می‌کند.

خانواده بزرگ سوسک‌های شاخک دراز که چنین تایتانیک چوبخواری را در خود جای داده است به راسته سخت بالپ‌وشان( قاب بالان) تعلق دارد که به لحاظ تعداد گونه، بزرگ‌ترین راسته حشرات هستند و با 276 هزار و 700 گونه، معادل 10 درصد کل گونه‌های حشرات دنیا را شامل می‌شوند.

شایع است که سوسک تایتان با آرواره‌هایش می‌تواند مدادی را به دو نیم کند و گوشت تن انسان را نیز ببرد، اما جای نگرانی نیست، چون این حشره خطری برای انسان ندارد. سوسک‌های بالغ برای دفاع از خودشان هنگام خطر صدای فش فش در می‌آورند.

بیشتر عمر این حشره از سن لاروی تا شفیرگی در میان چوب درختان و تغذیه از آن می‌گذرد و هنگامی که بالغ شد، دیگر تغذیه نمی‌کند و صرفا برای یافتن جفت به چرخ زدن می‌پردازد.

سوسک تایتان یکی از ستارگان محبوب و مورد توجه کلکسیونرهای حشرات و گردشگران طبیعت به حساب می‌آید که به واسطه حضور در جنگل‌های بارانی کشورهایی نظیر ونزوئلا، کلمبیا، اکوادور، پرو، گینه‌ها و شمال مرکزی برزیل به عنوان یک صنعت روستایی و منبع درآمد محلی مطرح است.

روش کار روستاییان به این ترتیب است که با روشن کردن لامپ‌های فلوئورسنت در کنار یک تور، سوسک‌های نر بخت برگشته‌ای را که جذب نور می‌شوند، به دام می‌اندازند. دیده شده است که برخی سوسک‌های بزرگ و زیبا به توریست ‌هایی که به کار جمع‌آوری این قبیل سوسک‌ها اشتغال دارند، تا مبلغ 500 دلار نیز فروخته می‌شوند. آژانس‌های گردشگری از این سوسک به عنوان جاذبه زیست گردشگری و تبلیغ در آگهی‌های خود استفاده می‌کنند.

نویسنده: مهریار میرنیا  منبع: جام‌جم

غول حفاری دنیای حشرات    

سوسری نقب زن غول پیکر با نام علمی (Macropanesthia rhinoceros) که به نام سوسک کرگدنی نیز شناخته می‌شود، از حشرات بومی استرالیا به حساب می‌آید که عمدتا در بخش های استوایی ناحیه کوئینزلند این کشور یافت میشود.

    این حشره بدهیبت در میان 22500 گونه عضو خانواده سوسری های دنیای حشرات جزو سنگین ترین گونه سوسک هاست که با وزنی معادل 35 گرم و اندازه ای به درازای 80 میلی متر قادر است تا 10 سال عمر کند. جالب است بدانیم این عضو گردن کلفت سوسک ها در حالی از چنین وزن و قواره ای برخوردار است که اندازه معمول گونه سوسری ها تنها بین 10 تا 40 میلی متر است.

    از جمله مشخصات ظاهری این گونه می توان به پیش قفسه سینه خیلی بزرگ، پاهای دراز و مودار و سر متمایل به سمت پایین و عقب بدن که در بعضی گونه ها زیر پیش قفسه سینه پنهان است، اشاره کرد. سوسری ها ممکن است بالدار یا بدون بال باشند به همین خاطر است که شاهدیم سوسک کرگدنی غول پیکر مورد نظر ما فاقد بال است و خبر بهتر این که به عنوان آفت نیز شناخته نمی شود. این سوسک عظیم الجثه با مصرف برگ های مرده ـ بویژه برگ اکالیپتوس ـ و اصولاواچرخانی و بازیافت پسماند نباتی نقش مهم و حیاتی را در زیست بوم منطقه به عهده دارد. لقب نقب زن بی جهت به این سوسک ها داده نشده چرا که آنها قادرند زمین را تا عمق حدود یک متری حفر کرده و پایین بروند. البته این کندوکاو بیهوده نیست و تلاشی است برای ایجاد راهی به مقصدی زیرزمینی که حکم خانه دائمی آنها را خواهد داشت. مشخصه بارز این سوسک ها که از قضا وجه تمایز جنس نر و ماده نیز به شمار می رود، وجود نوعی تزئینات جلدی قاشقک مانند شبیه فرورفتگی روی سر حشره است که ماده ها از آن بی بهره اند.

    این سوسک ها از طریق پوست اندازی جلد خارجی شان رشد می‌یابند و این عمل را تا پیش از رسیدن به اندازه کامل، بین 12 تا 13 مرتبه انجام می دهند. ظاهر یک سوسری پس از فرآیند پوست انداختن نیز جالب است چرا که به جز چشم هایش بقیه بدن او به رنگ سفید یکدستی خودنمایی می کنند. یک توپ سفید متحرک با 2 چشم سیاه نگران که با توجه به وزن 35 گرمی اش می تواند وعده غذایی مناسبی برای یک پرنده گرسنه باشد.

مترجم: مهریار میرنیا   برگرفته از: sciencedaily

منبع: روزنامه جام جم، شماره 3210 به تاریخ 2/6/90، صفحه 12 (دانش)

هرکول حشرات      

سوسک هرکول با نام علمی Dynastes hercules عنوان معروف ترین و بزرگ ترین سوسک های کرگدنی دنیای حشرات را یدک می کشد.

    این سوسک متعلق به خانواده Scarabaeidae (سرگین غلتان ها) و بومی جنگل های بارانی آمریکای جنوبی و مرکزی است. قد و قواره این حشره در برخی نرهای فوق العاده نادر تا طول 170 میلی متر نیز می رسد و بی هیچ تردیدی یک هرکول واقعی در دنیای حشرات است.

    سوسک هرکول را به نسبت اندازه اش قوی ترین جانور روی زمین نیز می خوانند چون با شاخ هایش قادر به برداشتن باری تا 850 برابر وزن خود است. البته اندازه بزرگ سوسک هرکول با احتساب شاخ طویلش است که آن را بالاتر از شش گونه همجنس خودش قرار داده و برای کسب عنوان بزرگ ترین سوسک دنیا نیز تنها دو گونه رقیب از خانواده سوسک های شاخک دراز را با 175 و 180 میلی متر جلوتر از خود می بیند. اما اگر به سوسک های هرکول بدون در نظر گرفتن شاخ هایشان نگاهی بیندازیم، شاهد سقوط آنها به رتبه های پایین تر رده بندی در اندازه طول خواهیم بود و آنجاست که حتی ماده ها را بزرگ تر از نرها خواهیم یافت.

    ولی واقعیت این است که سوسک سرگین غلتان بیشتر از هر چیز به واسطه همین شاخ های قفسه سینه ای و جمجمه ایش مورد توجه قرار گرفته است. شاخ هایی که می توانند درازتر از پیکر خود سوسک نیز طویل تر شده و به اصلی ترین عضو بدن این حشره تبدیل شوند، این شاخ بزرگ و پراهمیت در سوسک هرکول عمدتا برای مصاف با سایر نرها مورد استفاده قرار می گیرد و به حشره، ظاهری پرهیبت می دهد که انسان را به یاد جنگجویان افسانه ای می اندازد.

    تاکتیک جنگی هرکول نیز شامل 3 مرحله گرفتن دشمن با شاخ ها، به هوا بلند کردن و سپس کوبیدن بر زمین برای شکستن سر دشمن است. سوسک های هرکول نر و ماده، ظاهر کاملامتفاوتی دارند، به طوری که ماده ها عموما جثه بزرگ تر، ولی قد کوتاه تری دارند و فاقد شاخ معروف هستند. ولی نرها کوچک تر، اما قد بلندتر و رشیدتر بوده و شاخ افسانه ای بسیار زیبایی دارند. لاروهای این حشره بیشتر عمرشان را صرف تونل زدن میان چوب های در حال فساد می کنند که منبع غذایی اصلی آنها محسوب می شود.

منابع:

- Siencedaily

-روزنامه جام جم، شماره 3200 به تاریخ 20/5/90، صفحه 12 (دانش)

 

 

برچسب‌ها: فروش, تهیه, تولید, ارسال, انواع
ادامه مطلب

در گذشته‌های دور تا کنون حشرات به شکل‌های مختلف با زندگی انسان ارتباط داشته‌اند و براساس این ارتباط حشرات را به دو گروه تقسیم می‌کنیم: 1- حشرات مفید؛  2- حشرات مضر. حشرات مفید: اولین گروه از حشرات مفید، حشرات گرده افشان هستند. گرده افشانی به معنای انتقال گرده از پرچم به مادگی گل دیگر است. بعضی از گیاهان مقادیر زیادی گرده تولید می‌کنند که باد مهمترین عامل انتقال آن‌ها محسوب می‌شود، ولی اکثر گیاهان مقادیر بسیار کمی گرده تولید می‌کنند که این گیاهان برای گرده افشانی خودشان نیاز قطعی به عامل خارجی دارند که مهمترین آن‌ها حشرات هستند. در بین حشرات زنبورهای بالاخانواده‌ی آپویداها (Apoidea) مخصوصاً زنبور عسل با نام علمی آپیس ‌میلی‌فرا (Apis mellifera) از بیشترین اهمیت برخوردار است. دومین گروه از حشرات، حشراتی هستند که تولید فرآورده‌های تجاری و غذایی می‌کنند. از جمله‌ی این فرآورده‌ها عسل و موم است که توسط زنبور عسل و بعضی دیگر از گونه‌های زنبورهای خانواده آپیده ( Apoide ) تولید می‌شود. از دیگر این فرآورده‌ها ابریشم است که توسط پروانه کرم ابریشم با نام علمی بومبیکس موری ( Bombyx mori ) از خانواده بومبوسیده ( Bombycidae )و بعضی دیگر از گونه‌های این خانواده تولید می‌شود. یکی دیگر از فرآورده‌ها لاک است که در کشورهای جنوب شرق آسیا توسط نوعی شپشک تولید می‌شود. این شپشک در سطح ساقه بعضی از گیاهان مثل گونه‌های خاصی از انجیر، ترشحاتی تولید می‌کند. ضخامت لاک در بعضی از ساقه‌ها به یک سانتی‌متر می‌رسد، که کشاورزان برای استخراج لاک، این ساقه‌ها را بریده و به تمام نقاط دنیا صادر می‌کنند. و بعنوان وسیله‌ی آرایشی، یا آزمایشگاهی کاربرد دارد. آیا تغذیه زنبورها از گل‌ها باعث خسارت به آن‌ها می شود؟ تحقیقات نشان داده است که زنبور عسل به ازای هر یک ریال عسلی که تولید می کند 4 برابر آن در افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی از طریق گرده افشانی نقش دارد؛ و لذا این نظریه به هیچ وجه درست نیست. گروه دیگر از حشرات مفید، حشرات حشره‌خوار هستند و به دو گروه شکارگرها و پارازیتوئیدها تقسیم می‌شوند. حشرات شکارگر، حشراتی هستند که از طریق تغذیه حشرات آفت را مورد استفاده قرار می‌دهند و جمعیت آن‌ها را در طبیعت کنترل می‌کنند مانند کفشدوزک‌های خانواده ککسی نلیده ( Coccinellidea ) که حشرات کامل که لاروهای آن‌ها از شته تغذیه می‌کنند یا بال توری‌های خانواده‌ی کرایزوپیده ( Chrysopidae ) که آن‌ها هم شکارگر شته هستند. گروه دیگر از حشرات مفید پارازیتوئیدها هستند که تخم خود را بر روی بدن میزبان یا در داخل بدن میزبان قرار می‌دهند و بعد از اینکه لاروشان از داخل تخم خارج شد محتویات بدن میزبان‌شان را مورد تغذیه قرار می‌دهند و بعد از کامل شدن، و از بدن میزبان خارج می‌شوند و میزبان هم از بین خواهد رفت. چه حشراتی در بعضی از شرایط مفید و در بعضی از شرایط دیگر مضر می‌باشند؟ از سال 1900 تا 1920 چندین گونه از کاکتوس‌ها وارد استرالیا شدند. کاکتوس‌ها فاقد دشمن طبیعی بودند و هیچ موجود زنده‌ای از این گیاهان تغذیه نمی کرد. به همین دلیل به آفت بسیار مهمی تبدیل شدند و میلیون‌ها هکتار از مزارع استرالیا را تحت پوشش قرار دادند. بعدها محققین استرالیایی پروان‌هایی بنام ( Cactoblastis cactorum ) را وارد استرالیا کردند و کاکتوس‌ها را بطور کامل تحت کنترل در آوردند در حالیکه همین حشره ممکن است در شرایط دیگر بعنوان یک آفت مطرح شود. گروه دیگر از حشرات مفید، حشرات پاکسازی کننده محیط هستند و به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند: الف) حشرات مدفوع‌خوار؛ مانند سوسک‌های خانواده اسکارابیده ( Scarabaeidae )که از مدفوع جانوران در اکوسیستم‌ها تغذیه می‌کنند، و به این طریق محیط را هم از فضولات حیوانات پاک می‌کنند، و هم از افزایش جمعیت مگس‌های مضر جلوگیری می‌کنند. ب) حشرات لاشه‌خوار؛ مانند مگس‌های خانواده کالیفوریده ( Calliphoridea ) و سوسک‌های خانواده درمستیده ( Dermestidae ) ، که لاشه جاندارانی را که در طبیعت از بین می‌روند مورد تغذیه قرار می‌دهند و بدین ترتیب محیط را پاکسازی میکند. گروه دیگر از حشرات مفید، حشرات خاکزی هستند بسیاری از حشرات یک بخش یا کل دوره زندگی خودشان را در داخل خاک سپری می‌کنند و از این طریق می‌توانند در بهبود خصوصیات فیزیکی خاک نقش داشته باشند. گروه بعدی از حشرات مفید، حشراتی هستند که بعنوان غذای سایر جانداران و یا حشرات با ارزش غذایی مطرح هستند. حشرات توسط گروههای مختلفی از موجودات مورد تغذیه قرار می‌گیرند، بعنوان مثال دوزیستان مانند قورباغه‌ها، مارمولک‌ها، بعضی از موش‌ها و بعضی از گونه‌های پرندگان به ویژه بعضی از آن‌ها که مختصراً از حشرات تغذیه می‌کنند. این پرندگان ارزش زیبایی شناختی دارند و چنانچه این حشرات در محیط نباشند این پرندگان هم که در واقع بصورت تخصصی از حشرات تغذیه می کنند از بین می‌روند. گروه دیگر از حشرات مفید حشراتی هستند که ارزش هنری دارند مانند پروانه‌ها، حتی در شعر بسیاری از شعرای ما از پروانه استفاده شده است. منبع

زالو يا عَلق درمانگري طبيعي

 زيست شناختي 
زالوها،كرم هاي حلقوي يا بندبند هستند كه قرابت زيادي با كرم هاي خانگي دارند و اندام هاي آن ها از نظر آناتومي و ساختاري بيشتر اختصاصي شده اند. بدن تمام زالوها به طور يكسان از 34 بند تشكيل شده است. در هر بند يك اندام مكنده قوي است كه محكم به انتهاي بند وصل شده است. (مكنده پسين يا پيشين ممكن است بسيار كوچك باشد.) شكل بدن متغيير است، ولي ميزان پهناي آن بستگي به درجه انقباض و كشيدگي ماهيچه ها دارد. دهان در قسمت پيشين مكنده، و معقد درقسمت خلفي و درست روبه روي مكنده پشتي قرار دارد. زالوها معمولاً داراي سه آرواره به شكل Yشكسته هستند. زالوهاي استراليا تنها داراي دو آرواره هستند، كه به شكل Vقرار گرفته اند طول اين زالوها از 7 ميليمتر تا 200 ميليمتر متغيير است.

انواع مختلف
زالوها برحسب روش تغذيه طبقه بندي مي شوند .
گروه اول،گروه زالوهاي آرواره دار يا Gnatbobdellid ، واجد آرواره هاي مسلح به دندان است، كه با آنها ميزبان را گاز مي گيرند، و به وسيله توليد يك نوع آنزيم روده اي به نام هيرودين از انعقاد خون جلوگيري مي كنند.
 گروه دوم، زالوهاي بدون آرواره يا Rhycobdellida هستند كه يك برآمدگي سوزن مانند به نام خرطوم دارند كه آن را وارد بدن ميزبان مي كنند، و آنزيمي بنام همي تين در داخل بدن ميزبان ترشح مي كنند، كه لخته هاي خون را در لحظه تشكيل حل ميكند. 
زالوهايي كه در داخل بدن خزنده هاي آبي زندگي مي كنند واجد چنين اندامي هستند. گروه سوم، زالوهاي كرمي يا Pharyngobdellia هستند كه فاقد هرگونه آرواره يا دندان مي باشند و طعمه را يك باره مي بلعند. غذاي اين ها را غالباً بي مهرگان تشكيل مي دهند. 

تنفس
تنفس از طريق ديواره بدن صورت مي گيرد. به منظور تبادل گازي، حركت نوساني در سراسر بدن برخي از زالوها مشاهده مي شود. زالوهاي آبي بيشتر تمايل دارند، در سطح آب حركت كنند تا از اكسيژن سطح آب استفاده كنند.كاهش فشار اتمسفر منجر به كاهش اكسيژن محلول در آب مي شود، و در نتيجه زالوها به سطح آب مي آيند، تا كمبود اكسيژن خود را جبران كنند. در اين حالت تعداد زالوها، در سطح آب 90درصد افزايش مي يابد. به وسيله اين نشانه مي توان وضعيت آب و هوايي را، به راحتي پيش بيني كرد.

اندام هاي حسي
اندام هاي حسي در راس و سطح بدن زالو قرار دارند، و او را قادر مي سازند تا تغييرات شدت نور، دما و لرزش و تكان ها را احساس كند. گيرنده هاي موجود در سر، امكان حس كردن بو، را براي زالو فراهم مي كند. ممكن است، يك يا دو جفت چشم نيز در سر داشته باشند. تعداد چشم ها و ترتيب آنها در شناسايي نوع زالو موثر است. هرچند كه شناسايي قطعي آنها نياز به تشريح كامل دارد. گون Rhyconbdellidas قادر به تغيير رنگ خود هستند. علت اين كار استتار نيست و هنوز دليل قطعي آن مشخص نشده است.

توليد مثل
زالوها، هرمافروديت هستند. يعني داراي هر دو اندام جنسي نر و ماده مي باشند. مانند كرمهاي خاكي داراي ناحيه اي از پوست ضخيم شده به نام clitellum هستند كه تنها در دوره توليد مثل آشكار مي شود. Rhyneobdelld فاقد هرگونه آلت جنسي نرينگي هستند، ولي توليد مجموعه اي از اسپرم هاي نوك تيز مي كنند، كه از طريق ديواره بدن با فشار وارد بدن شده و به محل تخمك گذاري مي رود. Clitellum يك مايع ژلاتيني بنام Cocoon ترشح مي كند كه حاوي مواد مغذي است و تخم ها در آن جاي مي گيرند. پس از اين، زالو بدن خود را جمع و منقبض مي كند، تا از مايع لزج Cocoon جداشود. اگر Cocoon به سنگ يا برگ بچسبد به شكل يك توده ابري شكل خشك مي شود. پس از گذشت هفته ها يا ماهها، زالوهاي نوزاد بالغ مي شوند. زالوهاي بالغ پس از يك يا دو دوره توليد مثل مي ميرند .

تغذيه 
بيشتر زالوها ، خون خوار هستند. آنها موجوداتي هستند كه با مكشِ خون ميزبان خود تغذيه مي كنند. اگر ميزبان مورد نظر زالو در دسترس نباشد، آنها از ميزبان هاي ديگري استفاده مي كنند. بعضي از آنها از خون انسان و ساير پستانداران و برخي ديگر از خون ماهي، قورباغه، لاكپشت و پرندگان تغذيه مي كنند. بعضي از آنها هم از خون زالوهايي تغذيه مي كنند كه پس از حمله كشته شده اند.

جستجوي غذا چگونه يك نوزاد زالو به دنبال غذاي مورد نياز خود مي رود؟
يك زالوي خون خوار نسبت به نور و محرك هاي فيزيكي بسيار سريع واكنش نشان مي دهد. او مدام وضعيت خود را تغيير مي دهد، بدنش حركت موج مانند دارد و سرش را دائم مي چرخاند. گاهي اوقات خود را به صورت كاذب بي حركت نشان مي دهد. يعني بدنش را از طول مي كشد و بدون حركت باقي مي ماند .در اين حالت گيرنده هاي حسي پوست بيشترين حساسيت و گيرايي را دارند. وقتي زالو روي بدن يك ميزبان متحرك قرار مي گيرد خود را به شكل يك حلقه در مي آورد و آن قدر مكنده پيشين خود را روي بدن ميزبان حركت مي دهد تا آن را وارد بدن او كند. زالوهاي آبزي بيشتر به دنبال طعمه مي گردند، در حاليكه زالوهاي خاكي به طور اتفاقي به ميزبان حمله مي كنند.

گازگرفتن
وقتي يك زالوي آرواره دار ميزبان خود را گاز مي گيرد، مكنده خود را محكم به بدن او مي چسباند و با آرواره هاي دندانه دار نيمه حلقوي، مانند اره كمي آن را مي برد. و با ايجاد يك بريدگي در پوست يك مايع لزج (موكوس) را از نفروپورس ها (منافذ خارجي روي اندام هاي كليه شكل مانند) ترشح مي كنند. اين مايع كمك مي كند تا مكنده كاملاً بچسبد. يك ترشح بزاق مانند شامل مواد ضد انعقاد و هيستامين تمام زخم را فرا مي گيرد، و زالو بدن خود را در حال استراحت قرار مي دهد، تا خون وارد معده اش شود. تركيب اين ترشح باعث جاري شدن خون مي شود و ازلخته شدن آن در داخل بدن زالو پيش گيري مي كند. يك نوع باكتري در شكم زالو به هضم خون كمك مي كند و ثابت شده است كه نوع باكتري بر حسب نوع زالو و نوع ميزبان متغيير است. اين باكتري همچنين از رشد باكتري هاي عامل فساد (گنديدگي) خون جلوگيري مي كند.

محل زندگي
بيشتر زالوها در آب هاي جاري زندگي مي كنند. اما بسياري از گونه هاي خاكي و دريايي آن نيز وجود دارند. زالوهاي زميني بيشتر روي زمين يا روي شاخ و برگ ها زندگي مي كنند. درجنگل هايي كه مقدار رطوبت كمتر است. بيشتر درآبراه هاي مرطوب جايگزين مي شوند. اغلب آنها نمي توانند وارد آب شوند و درآب زنده بمانند، اما به صورت غوطه ور يا شناور مدتي زنده مي مانند. گونه هاي خاكي در آب و هواي خشك و درشكاف هاي زيرزميني خاك ماه ها بدون آب زنده مي مانند. در چنين شرايطي بدن سخت و جمع مي شود، مكنده ها قابل تشخيص نيستند و پوست كاملاً خشك مي شود. در صورت ترشح چند قطره آب، اين زالوها كاملا شناور و فعال مي شوند. زالوهاي خاص آب هاي جاري ترجيح مي دهند، كه درآب هاي با جريان آهسته يا آب هاي ساكن زندگي كنند، اما گونه هاي آن ها از جريان هاي تند آب نيز جمع آوري شده اند.
مصارف پزشكي
بيش از دوهزار سال است كه از زالو به شكل ابزار سوزن مانند، ابزاري كه به بدن مي چسبد و خون را مي مكد، در درمان بسياري از بيماري ها استفاده مي شود. در فاصله سال هاي 1830 تا 1850 زالو بيشترين كاربرد را دراروپا داشته، اما كاهش تعداد آن ها منجر به كاهش مصرف آنها شد. امروزه از زالو، استفاده هاي باليني و درماني موثر و كاربردي به عمل مي آيد. در جراحي هاي پلاستيك، در اثر تراكم خون سياهرگ در پوست يا ماهيچه يك نوع دلمه ايجاد مي شود و زالو براي درمان آن بسيار ارزشمند است. از زالو همانند ساير فرآورده هاي خوني استفاده مي شود، يعني يك زالو فقط براي يك مريض و فقط يك بار استفاده مي شود. از زالو در درمان Black eyes نيز استفاده مي شود، و از هيرودين آن در درمان تورم گوش مياني استفاده مي شود . همچنين اين ماده به عنوان يك سيستم ضد انعقاد درآزمايشات قابل استفاده است و درنمونه گيريهاي خارجي خون نيز ممكن است قابل استفاده باشد.

دفع كننده هاي زالوها 
علي رغم آزمايشات متعددي كه انجام شده، تا كنون هيچ ماده موثري براي دفع كردن زالو شناخته نشده است. به كار بردن مخلوطي از تركيب روغن زيتون، حشره كش هاي قوي مناطق استوايي، آب ميوه و استفاده از لباس هاي غير قابل نفوذ، تنها راه دفع زالو هستند. 

زخم
حضور هيرودين در جاي زخم باعث خون ريزي آهسته و مداوم برا ي چندين ساعت مي شود. اگر چه از دست رفتن خون چندان محسوس نيست . باكتري هاي معده نيز باعث ايجاد عفونت مي شوند. در اقدامات مربوط به پيگيري پس از درمان با زالو، اين عفونت با مصرف آنتي بيوتيكهاي مناسبي كنترل مي شود ممكن است گازگرفتن زالو منجر به ايجاد خارش و تحريك در محل زخم شود. هيچ تئوري خاصي در اين مورد ارائه نشده است. ولي به نظر مي رسد فشاري كه قسمت هاي دهاني به پوست وارد مي كنند تا از آن جدا شوند موجب ايجاد اين واكنش شود.

آيا زالو ها باعث انتقال بيماري مي شوند؟
هيچ مدرك خاصي دراين مورد نيست. در بدن زالوهاي بدون آرواره انگل مالاريا (تري پانوزوم) وجود دارد، اما به نظر نمي رسد زالوهاي آرواره دار، ميزبان باشند. مواردي از حساسيت به گازگرفتگيِ زالو گزارش شده است. در اين مورد، بسته به شدت واكنش هاي ايجاد شده، مي بايست مراقبت هاي پزشكي لازم به عمل آورد. 

 

برچسب‌ها: مبارزه با حشرات و جوندگان, سموم, کارباماتها و پایروتروئیدها, سم لیندین, عقرب ‏
ادامه مطلب